Zorgpremies steeds vaker niet betaald

Wie zijn zorgpremie niet betaalt, krijgt de verzekeraar, het incassobureau en de overheid achter zich aan. „Schuldeisers drukken mensen plat.”

Rotterdam. Karin, een vijftiger die niet met haar achternaam in de krant wil, was een hardwerkende flexwerker. Eén keer per jaar met vakantie.  Etentjes buiten de deur. Een modale woning. Maar sinds zij in 2009 werkloos werd, komt ze structureel 250 euro per maand te kort om haar vaste lasten te kunnen betalen. „Ik denk dag en nacht na over geld.”

Door geldgebrek sloeg ze de betaling van haar zorgpremie twee maanden over. Er volgde een brief van een incassobureau: of zij de achterstallige premie en bijbehorende kosten wilde betalen. Karin beloofde beterschap, maar verzocht ook „om coulance”. Die kreeg ze niet: de zorgverzekeraar dagvaardde haar. Intussen steeg het premiebedrag met 30 procent, naar 158 euro. Daar kan ze net de helft van opbrengen, zegt ze. Haar betalingsachterstand is opgelopen tot 1.187 euro. Ze denkt dat ze daarom niet meer verzekerd is. „Ik mijd de huisarts en de tandarts.”

De zorgverzekering hangt steeds meer Nederlanders als een molensteen om de nek. Dat komt niet alleen door de economische crisis, maar ook door de invoering van de verplichte zorgverzekering in 2006 en een speciale incassoregeling in 2009, die wanbetalers na zes maanden een forse premieverhoging geeft.

In de top-10 van schuldeisers van mensen in de schuldhulpverlening staan zorgverzekeraars inmiddels op de tweede plaats, na de Belastingdienst. Ongeveer 290.000 mensen hebben een achterstand van zes maanden of meer, meldt het College voor Zorgverzekeringen (CVZ), de overheidsorganisatie die dit registreert.

De laatste tijd neemt het aantal mensen dat de premiebetaling overslaat of het eigen risico niet (volledig) betaalt sterk toe. Dat is af te meten aan het aantal betalingsregelingen dat zorgverzekeraars hun klanten aanbieden. In de eerste helft van dit jaar steeg dit met 35 procent vergeleken met dezelfde periode vorig jaar, blijkt uit een rondgang langs zeven zorgverzekeraars met in totaal 14 miljoen klanten. Menzis (2,1 miljoen verzekerden) biedt twaalfduizend betalingsregelingen per maand aan, dat is twee keer zo vaak als vorig jaar.

Sommige zorgverzekeraars verklaren de toename uit de verhoging van het verplichte eigen risico, begin dit jaar, van 170 naar 220 euro. Volgend jaar stijgt dit verder naar 350 euro. Nadja Jungmann, lector rechten, schulden en incasso aan de Hogeschool Utrecht: „Mensen die met z’n tweeën leven van één AOW-uitkering en aan het begin van het jaar veel zorg nodig hebben, moeten dan in één klap 700 euro eigen risico betalen. Zorg is al lang geen kleine kostenpost meer.”

Steeds meer zorgverzekeraars laten mensen ook het eigen risico gespreid betalen. VGZ (4,1 miljoen verzekerden) betrekt premie, eigen risico en eigen bijdragen al na twee maanden achterstand in een regeling, waarbij de verzekerde minimaal 25 euro per maand betaalt over maximaal 36 termijnen. Kan de klant dat niet opbrengen, dan verwijst VGZ door naar een erkende schuldhulpverlener. Wie schuldhulp aanvaardt, ontloopt de premieverhoging van 30 procent.

Toch vindt advocaat Jehanne Hulsman dat zorgverzekeraars niet genoeg doen om een oplossing te zoeken. „Ze moeten kijken waarom het mis gaat. Het zou prettig zijn als verzekeraars toegeven dat sommige cliënten niet kúnnen betalen.”

Zorgschulden staan meestal niet op zichzelf. Ongeveer 941.000 Nederlandse huishoudens hebben problematische schulden of lopen een groot risico die te ontwikkelen. „Mensen zijn zelf verantwoordelijk voor hun schulden”, zegt Nadja Jungmann. „Daar is geen discussie over. Maar er zijn momenten dat het niet meer te stoppen valt. Als schuldeisers alles doen wat ze mogen doen, drukken ze soms mensen plat. Die eindigen dan ver onder de armoedegrens.”

De ingewikkelde incassoregeling voor zorgschulden draagt daaraan bij, zegt Jungmann. „De zorgverzekeraar legt bijvoorbeeld beslag op de zorgtoeslag, zodat iemand de premie weer kan betalen. Maar die zorgtoeslag kreeg iemand niet voor niets. Dan kan hij zijn zorgrekeningen weer niet betalen.”