Zonder handtasje de ruimte in

Astronaut Sally Ride liet zich niet vangen in traditionele rolpatronen. ‘Ze inspireerde een generatie jonge meisjes naar de sterren te reiken’.

De eerste Amerikaanse vrouwelijke ruimtereiziger, Sally Ride. Foto AFP

De eerste Amerikaanse vrouw in de ruimte doorbrak niet alleen de geluidsbarrière, maar ook de stereotypen over de rol van vrouwen. Sally Ride, astronaut en wetenschapper, is gisteren overleden aan kanker. Ze werd 61 jaar.

Haar eerste ruimtereis in 1983 onthulde dat traditionele opvattingen over vrouwen nog springlevend waren, ondanks de seksuele revolutie. De komiek Johnny Carson grapte dat de spaceshuttle te laat zou vertrekken omdat Ride nog een bijpassend handtasje moest zoeken bij haar schoenen.

Dr. Ride, gepromoveerd astrofysicus, negeerde de aandacht voor haar geslacht – voor zover mogelijk. Tijdens een persconferentie van de NASA werd ze gebombardeerd met impertinente vragen. Zou ze een bh dragen in de ruimte? Wat als ze ongesteld werd? Huilde ze snel bij tegenslagen?

De toen 32-jarige Ride –ook de jongste Amerikaan in de ruimte – zuchtte over de curiositeit over haar vrouw-zijn: „Het is jammer dat dit zo’n groot onderwerp is. Het is jammer dat onze maatschappij nog niet verder is.”

Sally Ride werd gekozen als een van de vijf bemanningsleden omdat ze medeontwerper was van een robotarm voor de Challenger. Na zes dagen in de ruimte keerde ze lyrisch terug. „Ik weet zeker dat dit het aller-leukste is dat ik ooit zal doen in mijn leven”, zei ze na de landing. In 1984 ging ze nog een keer.

Toen Dr. Ride in 1978 op een krantenadvertentie van NASA reageerde, hoorde ze bij het eerste groepje vrouwen dat werd aangenomen voor de astronautentraining. De Russen waren de Amerikanen voor. Zij stuurden in 1963 al een vrouw de ruimte in.

Tijdens haar training leerde Dr. Ride om te gaan met gewichtsloosheid en de enorme g-krachten van een raketlancering. Na haar opleiding tot straalvliegtuigpiloot vloog ze zelf naar haar bruiloft met medeastronaut Steve Hawley.

Dr. Ride blonk als jong meisje uit in sport en in leren. Ze speelde tennis op nationaal niveau, maar koos onder aanmoediging van een lerares voor de wetenschap. Ze studeerde Engels en natuurkunde aan Stanford, gevolgd door promotieonderzoek naar röntgenastronomie.

Een derde ruimtereis voor Dr. Rice werd afgeblazen nadat de Challenger in 1986 ontplofte. Ze deed onderzoek naar de oorzaak van het ongeluk waarbij zeven astronauten omkwamen. Ze stelde kritische vragen en was kwaad toen bleek dat mankementen bij eerdere vluchten met het ruimteveer waren genegeerd. In een rapport over de toekomst van NASA schreef ze dat de Verenigde Staten „hun leiderschap” in de ruimte hadden opgegeven aan de Russen.

Dr. Rice keerde terug naar de universitaire wereld. In 2001 begon ze haar eigen bedrijf ‘Sally Ride Science’ met het doel om „wetenschap weer cool te maken”. Ze schreef meerdere boeken over wetenschap voor kinderen en gaf meisjes extra aanmoediging om te kiezen voor exacte vakken. President Obama prees Dr. Rice gisteren in een verklaring als een nationale held en een krachtig rolmodel. „Ze heeft generaties jonge meisje geïnspireerd om naar de sterren te reiken.”

Haar familie onthulde gisteren dat Dr. Rice lesbisch was. Al voor haar scheiding in 1987 kreeg ze een relatie met Tam O’Shaughnessy, een vriendin met wie ze als kind tenniste. Zo is Sally Rice postuum ook de eerste lesbische vrouw in de ruimte.