Wij zijn ons brein

Dick Swaab, Wij zijn ons brein, van baarmoeder tot alzheimer. Atlas Contact, 2010, 480 blz. €15,00.

Wij zijn ons brein. Stelliger dan dat kan een boektitel niet zijn. Maar neurobioloog Dick Swaab, een carrièrelang gevierd hersenonderzoeker, verdedigt de titel met verve. Ons karakter, ons gedrag, onze seksuele identiteit, onze talenten en onze tekortkomingen liggen vast in ons brein en in de chemische afstelling ervan, betoogt Swaab. Daarmee zijn wij het product van omstandigheden waar we zelf geen greep op hadden: van de ontmoeting tussen net die ene spermatozoïde en dat ene eitje. Van omstandigheden in de baarmoeder. En van, in mindere mate, het warme nest in onze eerste levensjaren of juist het gebrek daaraan. „Daarna”, zegt Swaab, „is ons karakter gevormd en liggen onze capaciteiten en beperkingen vast. Daar moeten we het verder mee doen.”

Dit sprak veel mensen aan. In één jaar tijd werden een kwart miljoen exemplaren van het boek verkocht. Swaab slaat bruggen naar maatschappelijke vraagstukken. En zijn reductionistische visie roept prikkelende vragen op. Welke rol speelt opvoeding als de menselijke geest het product is van chemie, materie en toeval? Wat betekent ‘schuld’ als een sociale stoornis kort na de geboorte al in het brein is gegrift?

Kortom, een glashelder geschreven boek dat stemt tot verder denken over mens en maatschappij.

Margriet van der Heijden