Rebelse Pussy Riots wekken sympathie Russen

De drie rebelse meiden uit de punkband Pussy Riot maken het de Russische president Poetin moeilijk. De publieke opinie keert zich tegen hem.

Redacteur Oost-Europa

Twaalf jaar na het verschijnen van Vladimir Poetin op het hoogste politieke toneel van Rusland heeft de president een nieuw ‘kwaad’ in de Russische samenleving aangewezen: drie vrouwelijke punkrockers, gekleed in minirokjes en bontgekleurde bivakmutsen.

De drie zijn lid van de punkband Pussy Riot. In februari werden ze gearresteerd, na een ‘punkgebed’ in de Christus de Verlosser kerk in Moskou. Ze waren op het altaar geklommen en zongen een nummer met de tekst ‘Moeder Maria, verjaag Poetin’. Voor die actie worden ze nu vervolgd. Ze riskeren een celstraf van maximaal zeven jaar cel. Vorige week verlengde de rechter hun voorarrest tot ergens in 2013, omdat er een ‘groot risico’ zou zijn dat ze zouden vluchten of in recidive zouden vervallen.

Vooral die maatregel toont aan hoezeer Poetin het meent met het aanpakken van de protestbeweging die sinds december is opgestaan en die hem steeds meer kopzorgen bezorgt. Pussy Riot is, mede door hun vervolging, uitgegroeid tot een van de gezichten van de beweging, die de belangrijkste bedreiging vormt voor Poetins huidige machtsbasis.

In feite zijn de drie vrouwelijke punkrockers een soort hedendaagse Chodorkovski’s. Aan het begin van het nieuwe millennium werd deze oliemagnaat met politieke ambities door Poetin – toen net begonnen aan zijn eerste termijn – persoonlijk tot staatsvijand nummer één benoemd. Chodorkovski was volgens Poetin het gezicht van het toenmalige kwaad van Rusland: de klasse steenrijke zakenmannen die op slinkse wijze het post-communistische moederland van zijn kroonjuwelen had beroofd (de grote olie-, gas-, staalbedrijven etc.). De oligarchen, zeker Chodorkovski, vormden de grootste bedreiging voor Poetins machtsbasis toen. Op gezag van Poetin kreeg Chodorkovski twee rechtszaken aan zijn broek. Hij zit nog altijd een lange celstraf uit in een strafkolonie in het verre Siberië.

In dezelfde rechtbank als waar ooit Chodorkovski terechtstond, staan nu de drie vrouwen terecht. Achteraf gezien vormt hun arrestatie de ommekeer in Poetins tolerantie van de protestbeweging, Ruslands nieuwe kwaad volgens Poetin. De twee maanden na de parlementsverkiezingen liet Poetin de beweging in feite haar gang gaan, maar daarna bleek hij er genoeg van te hebben. Poetins partij lanceerde een wet die het de facto onmogelijk maakt om te protesteren. Kort daarop volgde een wet die ngo’s die geld uit het buitenland krijgen als ‘buitenlandse agenten’ bestempelt, spionnen in de Russische context. De arrestatie van Pussy Riot was de openingszet van dit nieuwe beleid.

Net als bij Chodorkovski heeft Poetin naar een zondebok gezocht die door het publiek evenzeer zou worden gehaat. In februari, ten tijde van de arrestaties, was Pussy Riot nog niet populair. De kerk geniet veel aanzien in het land en voor veel Russen waren de drie rockers te radicaal. Nu echter is vrijwel de hele bevolking mede dankzij internet op de hoogte van de Pussy Riot-zaak en lijkt Poetins strategie van harde repressie te worden doorzien. Volgens onderzoekscentrum Levada is 50 procent van de Russen tegen de vervolging van de drie.