Met geld en guanxi is alles te koop

Het Chinese energieconcern CNOOC neemt de Canadese olie- en gasproducent Nexen over voor ruim 15 miljard dollar, maakte het bedrijf maandag bekend. Hiermee krijgt China eindelijk grip op de Noord-Amerikaanse energiemarkt.

„Wij willen onze grondstoffen verkopen aan de mensen die onze grondstoffen willen kopen. Zo simpel liggen de zaken”, hield de Canadese premier Stephen Harper een half jaar geleden zijn Chinese gehoor van partij- en bedrijfsleiders tijdens een diner in Guangzhou voor. Het was een uitspraak die vooral door de leiders van China’s derde energiebedrijf CNOOC met bijzondere belangstelling werd aangehoord.

De nieuwe poging van China National Overseas Oil Corporation (CNOOC) om na het echec van 2005 een grote Noord-Amerikaanse olie- en gasproducent te kopen – in dit geval het Canadese Nexen – was na Harpers rondreis in China een kwestie van tijd. Voor CNOOC was de speech van de Canadese regeringsleiders het signaal dat Canada openstaat voor strategische Chinese investeringen in tegenstelling tot de VS.

Kwam CNOOC in 2005 onmiddellijk onder politiek vuur te liggen van de Amerikaanse senaat en de media toen gepoogd werd het Californische Unocal aan te schaffen, in Canada zijn de eerste reacties op de overname van Nexen grotendeels positief.

Hoewel de autoriteiten nog goedkeuring moeten geven, is Canada wel bereid strategische industrieën te verkopen aan de hoogste bieder en lijkt er geen enkele moeite mee te hebben dat het in dit geval gaat om een reusachtige Chinees staatsbedrijf.

CNOOC is, met 6.000 werknemers en een kapitaal van 50 miljard yuan (8 miljard dollar), net als de twee andere grote energiebedrijven PetroChina en Sinopec, belast met het veiligstellen van de olie- en gasvoorziening in China tot ver in deze eeuw. Dat is een zaak van hoge politiek in grondstoffenarm China.

Volgens Wenrang Jiang, adviseur van de Canadese provincie Aleberta, is het voor China positieve klimaat ontstaan, doordat China en Canada de afgelopen jaren veel tijd en moeite hebben besteed aan guanxi, relatievorming. ,,De politieke context is daardoor voor China aanzienlijk beter dan die in de VS, terwijl de Canadese wetgeving op het gebied van buitenlandse overnames veel strenger is”, aldus Wenrang in de Globe&Mail.

Zo krampachtig en soms venijnig als China en de VS met elkaar omgaan, zo hartelijk zijn inderdaad de Canadees-Chinese relaties. Canada is een van de meest populaire bestemmingen van Chinese toeristen, studenten en werkzoekende Chinese academici, leraren en verplegers.

CNOOC heeft bovendien in stilte het pad geëffend. In de eerste plaats met enkele kleinere overnames die goed gevallen zijn. En uiteraard speelt de prijs die CNOOC bereid is te betalen een cruciale rol. De aandeelhouders van Nexen krijgen een premie van 61 procent op de laatste Nexen-koers van vrijdag.

Chinese staatsbedrijven kunnen makkelijk overbieden, want het geld klotst er tegen de plinten. Ondernemingen als CNOOC betalen geen belastingen en nauwelijks dividend, want de staat is de eigenaar. Alleen de beursgenoteerde buitenlandse takken van CNOOC moeten rekening houden met aandeelhouders, maar in China zelf is dat niet het geval.

De rijkdom van de staatsbedrijven vormde de reden waarom de Chinese premier Wen Jiabao in maart van dit jaar de directies van CNOOC ,,aanmoedigde’’ in het buitenland op overnamepad te gaan. Aangezien Wen de leiders van de staatsbedrijven benoemt, werd het advies verstaan als een order.

Voor de 15,1 miljard dollar krijgt China een hoogtechnologisch bedrijf in handen dat gespecialiseerd is in het winnen van olie uit zand en het zogeheten ‘shale-gas’. Nexen beschikt bovendien over pijplijnen en gasvelden in Brits-Columbia, de Noordzee, de Golf van Mexico en Nigeria. Misschien nog belangrijker is dat Canadese ingenieurs, geologen en andere technici bij CNOOC in dienst komen en de expertise leveren die de Chinezen nog missen.

Canadese analisten gaan ervan uit dat de regering van premier Harper en de juridische autoriteiten de overname zullen goedkeuren, omdat CNOOC heeft aangekondigd nieuwe investeringen te zullen doen en garanties geeft voor de werkgelegenheid van het personeel. Of ook de VS, Engeland en de Europese Unie zullen instemmen – Nexen is een multinational – vormt voor de Chinezen een belangrijke test voor meer investeringen in het buitenland.

Van de Chinese autoriteiten wordt de minste weerstand verwacht. Al jaren probeert China minder afhankelijk te worden van leveranciers in het instabiele Midden-Oosten. Deals met Noord-Amerikaanse, Europese en Russische olie- en gasbedrijven zijn daarom meer dan welkom.

Zie ook Breakingviews, pagina 27