Weer een tegenslag voor Jolande Sap

Het blijft onrustig bij GroenLinks. Na het gedoe rond Dibi, spreekt nu Ineke van Gent. Het fractiebestuur draaide niet, zegt ze, wegens „gebrek aan chemie”.

Eerst was het anoniem gemopper. Toen was het haar fractiesecretaris Tofik Dibi, die openlijk zei dat GroenLinks-leider Jolande Sap autoritair is en dat de fractie zich niet veilig voelde. Vanochtend was het de scheidend vicefractievoorzitter Ineke van Gent die zei dat het fractiebestuur „sinds de zomer van 2011 niet meer functioneerde”, wegens „gebrek aan chemie”. Het bestuur bestaat uit Sap, Dibi en Van Gent zelf. In het interview in de Volkskrant legde Van Gent overigens niet uit wat ze met haar opmerking precies bedoelt.

Maar dat de rot in GroenLinks zit, is duidelijk. De afgelopen maanden was dat gebrek aan chemie in de fractie al zichtbaar. Dat nu ook de loyale, ervaren en intern gezaghebbende Van Gent haar leiderschap indirect bekritiseert, is voor Sap de zoveelste tegenslag in een tot dusverre ontmoedigende aanloop naar de verkiezingen. Alsof ze nog niet genoeg te verduren had: historisch lage peilingen na een rommelige en schadelijke strijd om het lijsttrekkerschap met Tofik Dibi.

Vanochtend was bij GroenLinks niemand beschikbaar voor commentaar. Sap wuifde de opmerkingen van Van Gent per tweet weg: „Wat een storm in een glas water. Iets met komkommers?” De partijleider kon natuurlijk moeilijk anders. Begin dit jaar gaf ze in deze krant al toe dat het in de fractie soms moeilijk gaat. Te vaak moet je zoiets niet zeggen. Maar, ook typisch Sap, direct daarna twitterde ze iets wat de lezing van Van Gent eigenlijk bekrachtigde. Sinds vorig jaar wordt alles met de volledige fractie besproken. „Die aanpak bleek effectief.”

Waar komt al die onrust bij GroenLinks vandaan? Volgens mensen in en om de fractie zijn er verschillende oorzaken.

Jolande Sap zelf is er daar een van. Ze is inhoudelijk sterk, zeker op het belangrijkste verkiezingsthema, de economie. Maar ze weet dat niet uit te buiten. Deels komt dat omdat ze geen sterk debater is. Ze legt het op links af tegen SP-leider Emile Roemer en PvdA-leider Diederik Samsom. Daar worden haar fractiegenoten onrustig van. Het vreet ook aan Sap, zo lijkt het. Tijdens haar publieke optredens straalt ze vaak onzekerheid uit.

Haar wordt ook gebrek aan strategisch inzicht verweten. Zo steunde zij de politietrainingsmissie naar het Afghaanse Kunduz. Dat achtervolgt de partij nog steeds. Dibi bekritiseerde haar ook openlijk voor haar steun aan het Lenteakkoord. Een opmerkelijke stap: in eerste instantie bejubelde Dibi dat akkoord volop.

Dit onorthodoxe gedrag van Dibi is eerder een van de oorzaken van de onrust bij GroenLinks dan een symptoom ervan. GroenLinks is links en groen, twee dingen waar Dibi vaak weinig affiniteit mee lijkt te hebben. Hij is zeer handig in het vinden van publiciteit, maar doet dat op een manier die niet altijd even consistent is, en vaak schadelijk voor de verhoudingen met andere partijen.

Dibi moet als fractiesecretaris zijn mede-Kamerleden aansturen, en is als lid van het bestuur ook verantwoordelijk voor de strategie. Dat maakt het voor Sap lastig opereren. Het is waarschijnlijk dat Van Gent het over Sap en Dibi had, toen zij over gebrek aan chemie sprak. Dat Dibi op de kandidatenlijst op tien staat, en GroenLinks in de peilingen onder de vijf zetels duikt is misschien een – schrale – troost voor Sap. Hoewel ze zichzelf de vraag moet stellen of zo’n uitslag niet ook het einde van haar leiderschap betekent.