Met Griekenland lijkt het geduld nu echt op

Griekenland probeert met een charmeoffensief de Europese noodleningen veilig te stellen. Maar de eurogroep blijft heel kritisch.

belgrado. - De nieuwe Griekse minister van Financiën Yannis Stournaras probeert begrip binnen de eurozone te kweken met een charmeoffensief van privatiseringen en bezuinigingen. Het is een race tegen de klok om te voorkomen dat Griekenland eind augustus failliet gaat.

Op korte termijn zal Griekenland zo’n tweehonderd overheidsdiensten en instituten opheffen of laten fuseren. De regering hoopt dat klaar te spelen zonder gedwongen ontslagen. Ook worden de privatiseringsregels versoepeld voor strategische bedrijven, zoals de energievoorziening. Stournaras hoopt de komende weken duidelijk te maken dat het de nieuwe regering ernst is met de gemaakte afspraken over bezuinigingen en hervormingen, door direct met de uitvoering te beginnen.

Ervaringen uit het recente verleden bieden vooralsnog weinig hoop op snel resultaat. Voor een gedwongen overstap naar een andere sector zijn talloze bureaucratische obstakels. Ambtenaren kunnen moeilijk in een andere baan gedwongen worden. Het kost al moeite een medisch specialist over te plaatsen naar een ander staatsziekenhuis. Omscholen kost bovendien geld.

Donderdag nam het hoofd van het privatiseringsagentschap, Kostas Mitropoulos, onverwacht ontslag. Uit protest tegen gebrek aan politieke steun, zegt hij. In zijn ontslagbrief schrijft Mitropoulos dat het niet realistisch is dit jaar voor meer dan 300 miljoen euro te privatiseren – eentiende van het beoogde bedrag.

Anticiperend op de moeilijkheden heeft Stournaras de andere kabinetsleden er intussen van overtuigd dat het geen enkele zin heeft de eurogroep om extra geld en tijd vragen, zolang de eurozone-regeringen en het IMF er niet van overtuigd zijn dat in Griekenland keihard wordt gewerkt en afspraken worden nagekomen. Kort na hun aantreden eind juni zeiden Griekse politici nog dat ze direct over de bestaande afspraken wilden heronderhandelen. Het verzoek om uitstel is nu uitgesteld.

Vrijdag bleek dat Griekenland in de eerste helft van 2012 de bezuinigingsdoelen in absolute cijfers ruimschoots gehaald heeft. Het begrotingstekort was 12,5 miljard euro, minder dan de verwachtte 14,9 miljard. Dit ondanks tegenvallende belastinginkomsten. In de verkiezingsperiode hebben burgers en bedrijven meer tijd gekregen om hun inkomstenbelasting te betalen. Dat moet nu voor het einde van deze maand.

Het ministerie publiceert bewust absolute aantallen en geen percentages. De tekortdoelstelling als percentage van de economie is door de diepe recessie en de krimpende economie veel moeilijker haalbaar.

Morgen staan de controleurs van de trojka van IMF, ECB en Europese Commissie op de stoep. Vooraf staat vast dat het rapport, dat de trojka eind augustus uitbrengt aan de eurogroep, kritisch zal zijn. De hervormingen hebben het afgelopen half jaar vertraging opgelopen, erkent ook de Griekse regering. Zij zal alleen met tastbare resultaten op korte termijn nog iets van geloofwaardigheid kunnen herstellen.

Internationaal is de bereidheid gering om Griekenland tegemoet te komen. Het geduld is op, na twee verkiezingen in zes weken. Een nieuwe regering mag voor kiezers voelen als een nieuw begin, voor de internationale kredietverschaffers maakt het weinig uit met wie ze zaken doen. De plannen om de begroting in evenwicht te krijgen en de economie te liberaliseren liggen er al sinds mei 2010. Het schort aan de uitvoering. Verder uitstel kost zeker 20 miljard.

Griekenland leek de afgelopen jaren het belangrijkste land van de eurozone. Nu is het even tot ware grootte teruggebracht: een economie van minder dan 3 procent van het Europese totaal. Een hoofdpijndossier, dat wel, maar het risico van een faillissement van de Grieken is in de loop van de crisis verkleind.

Verschillende eurozone-regeringen zouden inmiddels bereid zijn het risico te nemen van een exit van Griekenland uit de eurozone. Het Duitse weekblad Der Spiegel meldde dit weekend op basis van anonieme bronnen dat het IMF aan de EU-top heeft laten weten niet bereid te zijn de Grieken nog verder te financieren. De druk wordt verder opgevoerd.

Het heeft irritatie gewekt dat het de drie partijleiders in de nieuwe coalitie afgelopen week grote moeite kostte een akkoord te bereiken over 11,5 miljard euro aan bezuinigingen in 2013 en 2014. Uiteindelijk werd slechts een akkoord op hoofdlijnen gesloten. Van eenderde van dat bedrag moet deze week duidelijk worden waar het precies vandaan komt. Partijleiders van de twee socialistische partijen in de regering haastten zich bovendien te verklaren dat dit jaar geen nieuwe bezuinigingen zullen worden afgekondigd, ook al is er een gat van 2 miljard.

Door alle vertragingen krijgt Griekenland op z’n vroegst midden september weer een deel van het noodkrediet gestort, maanden later dan gepland. Op 20 augustus moet echter een lening van ruim 3 miljard euro worden terugbetaald aan de Europese Centrale Bank. Dat geld zal de regering waarschijnlijk proberen op te halen door een kortlopende lening uit te schrijven. Een bijdrage van de eurozone-collega’s en IMF zit er nu niet in.