Column

Hypotheek aflossen? De Wet van Parkinson helpt

Wij hebben een aflossingsvrije hypotheek van 400.000 euro en daarnaast 95.000 euro spaargeld. We willen dit jaar 20.000 euro aflossen. Toch twijfel ik, want we hebben drie jonge kinderen en dus veel kosten in het vooruitzicht. Zit ons geld eenmaal in stenen, dan kun je er niet meer bij. Wat is verstandig?

Vier ton schuld, maar toch dubben of je zal aflossen. Het is typisch iets van deze tijd. Pakweg de helft van alle huishoudens heeft een hypotheek. Dus hoor je je zus, ouders en vrienden praten over netto woonlasten, collega’s pochen over hun renteaftrek, de overburen discussiëren over de beste hypotheek, en je tante verhalen van haar verbouwing, betaald met geleend geld.

Half Nederland leent. En wat iedereen doet, geldt als normaal en is dus verstandig. Je hebt iets uit te leggen als je aflost, of – nog erger – een woning huurt.

De verheerlijking van hypotheekschuld doet denken aan het geloof in homeopathische middelen. Driekwart van de Nederlandse huishoudens meent dat het werkt. Maar het kan niet werken, want het bevat geen werkzame stof. Daarom mogen de producenten niet meer melden waar het spul voor zou dienen. Maar homeopathiefans blijven geloven. „Het werkt gewoon”, zei er een in het NOS-journaal. „En als het werkt, dan is het dus wetenschappelijk onderbouwd.”

Ook lenen is een geloof geworden. We doen het, zoals hier, zelfs voor extra armslag in de toekomst. Iets rationeler zijn mensen die het voor- of nadeel van lenen berekenen. Ze zetten hun spaarrente tegenover hun netto hypotheekrente. En bepalen, rekening houdend met vermogensrendementsheffing, wat het voordeligste is.

Maar het leven is geen rekensom, eerder een casino, zeker op de lange duur. Huizenprijzen en rente kunnen tegenvallen, je kunt inkomen verliezen, een burn-out krijgen of een drieling. De renteaftrek is na dertig jaar voorbij, nog afgezien van nieuwe beperkingen. En ontaardt deze crisis in deflatie, dan groeit de reële waarde van je schuld, terwijl je woningwaarde slinkt. In die situaties en meer, is vier ton schuld een molensteen.

Bovendien gaan rekensommen voorbij aan menselijke zwakheden. Wie spaart en leent tegelijk, schept een onterecht gevoel van rijkdom. Per saldo sta je 305.000 euro rood, maar je leeft alsof je 95.000 euro bezit.

En voor je het weet, bewijs je de Wet van Parkinson. In geldzaken betekent dit dat uitgaven groeien naarmate je meer geld hebt. Door aflossen zet je deze wet in zijn achteruit: je besteedt automatisch minder, omdat je krapper zit.

Dat versterk je door voor studiekosten van kinderen maandelijks automatisch te sparen uit je inkomen. Je uitgaven zullen vanzelf gaan dalen. Het helpt daarbij enorm als je één keertje bepaalt hoeveel geld er binnenkomt en wat daarvan wordt betaald. En dan maar aflossen, zo veel je kunt en boetevrij is toegestaan.

Hou wel een buffer voor tegenslagen, bijvoorbeeld het vermogensrendementsvrije bedrag (ruim 42.000 euro per koppel). Elke afgeloste euro maakt je zowel rijker als vrijer. Want hoe minder schuld, des te minder je een slaaf bent van de bank.