Opnieuw dreigt er een wereldwijde voedselcrisis – vier vragen

De wereldwijde voedselprijs loopt snel op door langdurige droogte in het Amerikaanse Middenwesten. Foto AFP / Justin Sullivan

Een wereldwijde voedselcrisis dreigt. De prijzen van maïs en soja stijgen razendsnel. Wie raakt dat het hardst? Hoe snel stijgt de voedselprijs precies? Wat gaan wij in Nederland hier van merken? En waardoor ontstaat een voedselcrisis eigenlijk? Vier vragen.

1. Waardoor ontstaat een voedselcrisis?
Een voedselcrisis (kaart) kan verschillende oorzaken hebben. In 2007-2008 steeg de voedselprijs bijvoorbeeld vooral omdat in de toenmalige economisch goede tijden de vraag naar voedsel toenam en ook de vraag naar biobrandstoffen als gevolg van de hoge olieprijs. De akkers die voor de productie van biobrandstof werden gebruikt, konden uiteraard niet worden ingezet voor de verbouw van voedsel.

In 2010 schoot de voedselprijs echter omhoog na aanhoudende droogte en door grote branden in Rusland en Oekraïne. En ook nu is droogte weer de boosdoener. Deze keer gaat het om een gebrek aan regen in de Verenigde Staten. Dat land is deze zomer getroffen door de ergste droogte in ruim vijftig jaar. Zo’n 60 procent van de VS kampt met een tekort aan regenwater.

Verslag (eerder deze zomer) van de droogte dit jaar in de VS:

2. Hoe snel stijgt de prijs van voedsel?
Snel. De prijzen van maïs en soja zijn inmiddels al hoger dan tijdens de voedselcrisis van 2007-2008. Een bushel maïs (ongeveer 35 liter) kost op termijnmarkten (markten waarop producenten en kopers afspraken maken over toekomstige afnames) momenteel al 8,16 dollar. Dat is 6,64 euro.

Een week geleden stond de maïssprijs op de termijnmarkten nog op 7 dollar. We hebben het dus over een stijging van 16,5 procent in zeven dagen. En het betreft al de derde snelle prijsstijging in zes jaar, na de voedselcrises in 2010 en 2007-2008.

3. Wie worden het hardst getroffen?
Allereerst natuurlijk de boeren in de VS. Vooral het Middenwesten is zwaar getroffen door de aanhoudende droogte. De boeren daar kunnen een fatsoenlijk oogst wel vergeten. Het is op veel plekken in het Middenwesten van de VS al weken rond de veertig graden en er valt al maanden te weinig regen. Tot overmaat van ramp houden de hitte en droogte volgens de weerberichten ook nog eens in ieder geval de komende tien dagen aan.

De vrees is dat de hoge prijzen verder vooral de allerarmsten op aarde treffen. Armen geven namelijk een groter deel van hun inkomen uit aan voedsel dan mensen met een hoger inkomen. Ook kopen zij vaker onbewerkt voedsel (maïs, tarwe, groente en fruit direct van het land), bijvoorbeeld op een markt in hun dorp. Daardoor voelen vooral deze armen de stijging van de voedselprijs direct in hun portemonnee.

Ook vorig jaar was het al te warm en droog in de VS:

4. Wat gaan wij in Nederland van de voedselcrisis merken?
Wij in Nederland zullen van de stijging van de voedselprijs waarschijnlijk minder merken dan de armsten ter wereld. Consumenten in rijkere landen als Nederland kopen vaker bewerkt voedsel. Voorbeelden zijn tomatenpuree, hagelslag en een pak melk, praktisch alles eigenlijk dat je koopt in een Nederlandse supermarkt.

Een deel van de stijging van de voedselprijs zal worden doorberekend in de prijs van deze bewerkte producten. Maar bedrijven als Unilever, producenten van levensmiddelen, zullen ook een deel van de stijging voor eigen rekening nemen. Zij laten hun winstmarges iets dalen om niet al te veel klanten kwijt te raken. De prijs van hun producten, het eten dat wij in de supermarkt kopen, zal daardoor minder snel stijgen dan de prijs van het onbewerkte voedsel waaruit het is gefabriceerd.