Met 100 over zo’n brede weg, leg dat de kiezer maar eens uit

De verkiezingscampagne moet nog beginnen, maar de strijd om de stem van de automobilist is al begonnen. Omdat er niet veel geld voor extra asfalt is, gaat het vooral om symbolische maatregelen.

Daar stond ze dan, in een VVD-windjack op een kale parkeerplaats langs de A2. Minister Schultz van Haegen (Infrastructuur) onthulde bij de start van de VVD-verkiezingscampagne voor Provinciale Staten een verkeersbord met de nieuwe maximumsnelheid van 130 kilometer per uur. Gejuich en geklap van prominente partijgenoten. Dezelfde zaterdagochtend mocht ze haar plan op de voorpagina van De Telegraaf nog eens uitgebreid toelichten.

Dat was in februari 2011. Het was een mooi foto- en televisiemoment. Puntje gescoord door de VVD.

Maar haar actie viel slecht in de Tweede Kamer. Schultz kreeg het verwijt kabinetsbeleid te misbruiken voor partijpolitiek. „Dit wil ik niet vaker zien”, zei bijvoorbeeld D66-Kamerlid Kees Verhoeven.

Heeft Schultz ervan geleerd? Het lijkt er niet op. Dinsdag stond ze opnieuw op de voorpagina van De Telegraaf, nu om een snelheidsverhoging op de verbrede A2 te bepleiten. Daar mag iedereen wat Schultz betreft 130 rijden in plaats van 100. Vandaag, in dezelfde krant en weer op de voorpagina, laat ze weten een voorstel naar de Tweede Kamer te sturen om dat mogelijk moet maken. „Verkiezingsretoriek”, twitterde Kamerlid Ineke van Gent (GroenLinks). En cynisch: „Godzijdank. ‘Grootste’ probleem van Nederland opgelost.”

Een populaire maatregel aankondigen in aanloop van de verkiezingen op 12 september, dat kan geen kwaad. Zeker niet als die maatregel de automobilist gunstig kan stemmen. Want wie wint straks de stem van de automobilist?

Op papier heeft de VVD de beste kansen. Niet alleen zaten de liberalen de afgelopen twee jaar in het kabinet, ze leverden ook de minister van Infrastructuur. En die had, zeggen critici, minder last van kritische milieu-ambtenaren, omdat hun ministerie (VROM) werd opgeheven en ze onderdeel gingen uitmaken van het ministerie van Infrastructuur.

Oogsttijd dus, voor de automobilist én voor de VVD. Maar de praktijk is weerbarstiger. Schultz opende weliswaar rijstroken, maar dat waren projecten die al door haar voorganger Camiel Eurlings (CDA) in gang waren gezet. Zelf had ze – dankzij de crisis en omdat Eurlings al veel geld tot 2028 had gereserveerd – weinig uit te geven. Daarmee werd de symbolische snelheidsverhoging naar 130 ineens heel belangrijk om te laten zien dat de VVD toch echt voor de automobilist opkomt. Daarnaast is er nu het VVD-verkiezingsprogramma met de beloftes jaarlijks 250 miljoen extra te investeren in wegen en 130 op de snelweg toe te staan.

Maar de vraag is of dat voldoende is. De concurrentie op rechts zit niet stil. De PVV stelde vorige week voor een maximumtarief van één euro per uur in te voeren voor parkeren. En onlangs diende PVV’er Léon de Jong schriftelijke vragen in om de trajectcontroles op de A2 direct te stoppen. In het verkiezingsprogramma lonkt de partij nadrukkelijk naar de automobilist: niet bezuinigen op nieuwe wegen, 140 op de snelweg, afschaffen van 80-kilometer-zones (‘om gek van te worden’) en de benzineprijs fors omlaag.

En dan is er nog het CDA. Ook daar heerst de angst automobilisten van zich te vervreemden. In het verkiezingsprogramma werd de omstreden kilometerheffing nieuw leven ingeblazen, maar de leden stemden dat voorstel tijdens het partijcongres weg. „Electoraal niet uit te leggen”, aldus de afdeling Zuid-Holland. De afdeling Huizen: „De maatschappelijke weerstand is zeer groot.” En vanochtend bleek dat Kamerlid Sander de Rouwe nu ineens wel bereid is extra geld uit te trekken voor een hogere snelheid op de A2, in tegenstelling tot vorig jaar.

De automobilist moet blijkbaar worden gepaaid. Maar is dat nodig? De rijdende kiezer ergert zich ongetwijfeld aan files en aan lage snelheden op brede wegen. Maar doorslaggevend bij zijn stemkeuze is dat niet, bleek in juni uit onderzoek van TNS Nipo. Daarin werd bekeken welke thema’s de doorslag geven bij stemgedrag. ‘Verkeer en vervoer’ stond helemaal onderaan, nog achter abstracte onderwerpen als bestuurlijke vernieuwing en ‘de toestand in de wereld’. Zelfs het milieu werd belangrijker gevonden dan verkeer.

Tip voor minister Schultz: volgende keer beter een pleidooi houden voor de elektrische auto?