De langstudeerbonus

Alleen dat woord al: langstudeerboete. Dat is net zoiets als vitamineaccijns of beleefdheidsbelasting. Alsof het een misdrijf zou zijn dat iemand zich langdurig wil bekwamen in een of meerdere disciplines van de wetenschap en zich een academische manier van denken wil aanleren. Als je de politici ziet die die langstudeerboete hebben bedacht, geloof je onmiddellijk dat ze deskundigheid en intelligentie daadwerkelijk als een strafbaar feit beschouwen, waarmee ze demonstratief niet geassocieerd willen worden. En vanuit die optiek kun je ook begrijpen dat ze alles op alles zetten om te voorkomen dat anderen in de gelegenheid worden gesteld om kennis op te doen die hun eigen onkunde zou kunnen ontmaskeren.

Wat is in hun ogen de ideale situatie? Dat studenten zo kort en oppervlakkig mogelijk snuffelen aan een studie, bij voorkeur een zogenaamd nuttige studie, en vervolgens maken dat ze wegkomen om beschikbaar te zijn voor de arbeidsmarkt. Nog afgezien van het feit dat de arbeidsmarkt helemaal niet zit te wachten op steeds jongere, steeds naïevere en steeds slechter opgeleide mensen, getuigt het wel van een erg beperkte blik op alles wat een mensenleven waarde en zin kan geven om de arbeidsmarkt te verklaren tot enig zaligmakend einddoel van al onze inspanningen. Wie dromerig voor zich uit staart boven de verzen van een Perzisch dichter of zich jarenlang bekwaamt in de geheime subtiliteiten van de abstracte wiskunde, is een nietsnut en een klaploper, want het is de plicht van elke burger om als een slaaf geknecht door targets met siervelgen in de file te staan. En wel zo snel mogelijk. Dat is efficiëntie. En efficiëntie, daar houden wij van.

En ik snap daadwerkelijk niet wat het probleem is. Studenten betalen toch voor hun studie? Iemand die kennelijk zo tevreden is dat hij nog een jaartje extra wil afnemen, is toch een goede klant? En een student die het zozeer naar zijn zin heeft dat hij, net als Alexander Pechtold, maar liefst elf jaar aan de academie wil toeven, die koester je toch? Zo iemand behandel je als een trouwe klant, als een stamgast.

Je biedt hem kwantumkorting aan: de langstudeerbonus.