Rouwverwerking is veel moeilijker als het geen echte liefde is geweest

Niemand zegt meer hoe het moet in de liefde. Je maakt je keuzes zelf. Maar welke dan? En wat doe je als je geen keuze hebt? Vandaag: de liefde van Nienke uit Wijk bij Duurstede. Ze is 36 en weduwe.

‘Ik ben een wandelend horrorscenario. Twee jaar geleden is mijn man Pascal overleden. Zo maar, ineens. Van het ene op het andere moment. Hij was 38. Het is de grootste angst van veel mensen. Ik ben jong en getekend. Maar het leven houdt niet op.

Pascal viel dood neer in de woonkamer. Het was laat, ik sliep al. Hij was naar een vergadering van de gemeenteraad waarvoor hij werkte en hij zou laat thuiskomen, want het ging over financiën. Mijn zoontje kwam naar mijn bed gerend en riep: ‘Mama ik hoor een knal beneden’. Ik ging kijken en daar lag hij. Het zag er niet goed uit, hij lag er levenloos bij. Ik belde 112 en ben gaan reanimeren. Daar had ik een cursus voor gevolgd. Maar je moet dat niet overschatten hoor. Ook professionele mensen kunnen misschien maar dertig procent van de mensen terughalen. Ik was wel blij dat ik het kon doen, al kan ik me ook goed voorstellen dat je zo schrikt dat je verstijft. Daar kun je echt niets aan doen.

Daar lag hij dus. Hij was hartpatiënt, maar niet op een ernstige manier. Hij had een fladderend hart. Dat is een hart dat niet goed reageert op de inspanning die je levert. In rust gaat ie bijvoorbeeld ineens heel hard tekeer, terwijl het rustiger klopt als je hardloopt.

Ik heb mijn best gedaan, maar ik hoorde ineens mijn zoontje de trap afkomen en toen dacht ik, alles goed en wel maar ik wil niet dat hij zijn vader zo ziet. Hij was toen 6 jaar. Zijn zusje lag boven te slapen, zij was 2. Ik ben de gang in gerend en heb aan mijn zoontje gevraagd of hij naar mijn slaapkamer ging en wilde wachten. En ik heb gezegd dat hij niet naar beneden mocht komen.

Na zes minuten kwam de politie en even daarna arriveerde de ambulance. Ze zijn bijna een uur met hem bezig geweest. Pascal is niet meer naar het ziekenhuis gegaan, hij is thuis overleden. Waarschijnlijk was hij al dood toen ik hem vond. Ergens wist ik het ook wel. Dat voel je. Ik weet nog dat ik toen alleen maar hoopte dat hij maar beter weg kon gaan als hij niet gezond terug zou kunnen komen. Ik kende hem. Hij zou het vreselijk vinden om er slecht uit te komen.

En dan moet je het je kinderen vertellen. Dat is het allermoeilijkste dat ik in mijn leven heb moeten doen. Ik heb dat de volgende ochtend gedaan, ik wilde ze eerst laten slapen. Ze snapten wel dat het goed mis was. Het lastige van mijn zoon was dat hij net op de leeftijd was waarop je voor het eerst realiseert dat het leven eindig is. Dat was een hele harde leerschool voor hem. Mijn dochtertje heeft er op dat moment weinig van meegekregen. Vanaf dag één waren er veel mensen in huis en dat vond ze gewoon heel gezellig.

Wat ik heel bizar vond, is dat ik meteen dacht, ik red het wel. Pascal was op de bank gelegd, ik ben naar hem toegegaan en zag al dat hij stijf werd. Ik heb hem vastgehouden, bedankt voor alles en hem beloofd dat ik goed voor zijn kinderen zou zorgen. Het ging meteen door me heen: ik ga het redden, moeten jullie eens opletten.

Als je nu naar foto’s kijkt uit die periode dan zie je een lege, holle blik in mijn ogen. Ik was er helemaal niet. Ik mis hem. Ik mis hem twee kanten op. Ik mis wat we hadden en ik mis dat we nu geen tijd meer samen kunnen doorbrengen. Ik heb een prachtige tijd met hem gehad, al was het te kort. Net als een bijzonder feest waar de lichten te snel aangaan.

Ik kon het aan, de weken en maanden erna. Ik kon het aan omdat ik het zo goed met hem heb gehad. Ik ben ervan overtuigd dat je rouwverwerking veel moeilijker is als het geen echte liefde is geweest. Als het een tweede keus is, of wanneer je net overwoog om uit elkaar te gaan. Dat is de les in de liefde die ik geleerd heb. Je kunt beter met het leven omgaan als je doet wat goed voor je is. Ook met de slechte dingen.

Als je een relatie aangaat, neem je risico’s. Wij willen het leven maakbaar maken, vooral als het over leven en dood en ziekte gaat. Zo werkt het niet. Kijk, als het over werk gaat dan wijs je naar de omstandigheden en je slechte baas, terwijl je dáár de regie kan pakken. En bij de dingen waar we niets over te zeggen hebben, willen we ineens kunnen bepalen hoe het loopt.

Het is nu twee jaar verder en ik ben onverschrokkener, ik ben minder bang. Ik maak me minder druk over futiliteiten. En ik ben minder afhankelijk van de mening van anderen. Tegelijkertijd word ik ook weleens moe van die enorme intensiteit waarmee ik het leven leef. Moet leven. Waarom toch al die druk de hele tijd? Waarom kan het niet eens gewoon en rustig?

Ik val nooit op standaardmannen. Het zijn charmante warme mannen en altijd een beetje dominant. Een beetje van my way or the highway.

Pascal was heel erg uitgesproken. Sommigen vonden hem arrogant, een blaaskaak. Dat was hij ook, maar ik heb elke dag met hem gelachen. Hij was soms ook niet makkelijk, maar hij was wel mijn grote liefde. De dag dat we gingen trouwen had hij ineens in zijn hoofd gekregen om een gekke kroon op zijn hoofd te zetten, een oranje pruik en een zonnebril. Hij kwam als een soort prins carnaval de Mercedes uit. Altijd grappen en grollen.

Ik weet nog dat ik op een gegeven moment een conflict had met een hoogleraar omdat ik een bepaald vak niet had gehaald. Toen heeft hij die man maandenlang pizza’s laten bezorgen, tijdschriften en allerlei dingen van postorderbedrijven. Hij kon niet tegen onrechtvaardigheid.

Ik ontmoette hem in onze studententijd. We zijn snel gaan samenwonen. Toen ik 26 was trouwden we. We waren de eersten in onze vriendkring. Ook wilden we kinderen niet uitstellen. Ik heb nou een zoon van 8, mijn vriendinnen zitten in de baby’s. Het heeft mijn carrière nooit in de weg gestaan.

Hij zei altijd dat hij me nodig had. Hij zei dat ik beter alleen kon zijn. Hij zei als er een van ons twee dood moet gaan dan was hij het wel. Hij vond rust bij mij. Ik kon tot hem doordringen. En hij heeft mij meer zelfvertrouwen gegeven. Hij voelde als thuiskomen.

Nu heb ik weer mijn grote liefde gevonden. Nog een keer. Het is weer helemaal goed, alleen de omstandigheden zijn nu anders. Ik heb twee kinderen. Hij drie. Hij is gescheiden en woont ver weg. Ik noem het de tweede ronde. We doen het rustig aan. Ik heb hem ontmoet toen ik een weekendje weg was met een vriendin. Ik was er totaal niet mee bezig, het was vijf maanden na het overlijden van Pascal. Ik was enorm bang. Ik had net iemand verloren. Ik heb heel lang nagedacht of ik die eerste date met deze man moest laten doorgaan. Maar de nacht ervoor droomde ik van Pascal. Hij zei: ‘Ik ben weg en jij gaat door’. Dat vond ik echt zo bizar. Dan moet ik er maar gewoon naartoe gaan, dacht ik, en maar zien wat er gebeurt. Deze nieuwe man is een totaal andere man, een andere liefde maar ook weer een ware liefde. Ze bijten elkaar niet.

Ik ben nooit boos geweest op de dood van Pascal. Ik leef nu een nieuw leven. In het begin heb ik er zelfs moeite mee gehad dat mensen in mijn omgeving, vaak gelovige mensen, zeiden: waarom overkomt jou dat? Ik denk, waarom overkomt het mij níet? Welke arrogantie heb je dat jij daar vrij van zou moeten zijn? Omdat je naar de kerk gaat?

Er komen zo veel foute opmerkingen voorbij. Iemand zei bij de crematie: ‘De echte klap moet nog komen.’ Het is echt heel erg als iemand dat zegt, al is het met de beste intentie. Ik heb ook weleens te horen gekregen van iemand dat ik het zo goed doe. Een andere vriendin van haar was ook weduwe en die zat zo in zak en as. Toen zei ik, ho eens even. Zij doet het niet slechter dan ik, zij doet het gewoon anders. Alleen jij vindt het prettiger als ik gewoon meedoe en grappen maak. Dan maak ik het jou minder moeilijk, maar dat wil niet zeggen dat ik het beter doe dan jouw andere vriendin. Ik reageer zo omdat ik zo ben. Ik ken ook wel mensen die denken: ‘Ze is vast blij dat ze haar vrijheid terugheeft, het was zo’n draak van een vent’. Maar hij was míjn vent en ik vond hem geweldig.”

In deze interviewserie praten mensen over hun verwachtingen en teleurstellingen in de liefde. Wil je meewerken aan deze serie? Mail dan naar next@nrc.nl