De Disney-traditie raakt uitgeput

Madagascar 3: Europe’s Most Wanted.

Regie: Eric Darnell e.a. Met de stemmen van: Ben Stiller, Jada Pinkett Smith, Chris Rock, David Schwimmer. In: 205 bioscopen (ook in 3D).

Brave.

Regie: Brenda Chapman, Mark Andrews. Met de stemmen van: Kelly MacDonald, Billy Connolly, Emma Thompson, Julie Walters.In: 226 bioscopen (ook in 3D).

Brave en Madagascar 3 grijpen beide terug op animatietradities die stammen uit de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw, maar wel op twee verschillende tradities. Brave is gemaakt door Pixar, de grensverleggende animatiestudio die sinds 2006 in handen is van Disney. Brave is een sprookje in de traditie die Walt Disney zelf begon met zijn eerste avondvullende animatiefilm Sneeuwwitje en de zeven dwergen (1937). Het verklaart meteen de lichte teleurstelling die Brave teweegbrengt. De film is meer Disney dan Pixar. En dat is jammer, want Pixar had de afgelopen jaren nou juist een geheel eigen stijl ontwikkeld met The Incredibles, Ratatouille, Wall*E en Up; eigenzinnige en hartverwarmende films die door critici en publiek omarmd werden.

Brave lijkt vooral gemaakt te zijn om de kritiek te pareren dat Pixar nog nooit een film had gemaakt met een vrouwelijke hoofdpersoon. Regisseur Brenda Chapman baseerde het verhaal over de stormachtige relatie tussen een moeder en haar kind op haar eigen verhouding met haar stijfkoppige dochter. Die dochter werd in Brave de roodharige Schotse prinses Merida, een assertief meisje dat liever aan boogschieten doet dan met poppen speelt. Daarmee haakt Brave in op de nieuwste superheldinnentrend, met films als The Hunger Games en twee Sneeuwwitje-variaties; Pixar is niet meer trendsettend, maar volgend.

Prinses Merida weigert in te gaan op haar moeders verzoek om te trouwen met een van de vier door haar ouders om pragmatische redenen geselecteerde kandidaten, ze maakt immers zelf wel uit met wie ze trouwt, als ze al wil trouwen. Moeder en dochter komen nader tot elkaar als Merida haar moeder moet redden, die door Merida’s toedoen door een heks betoverd is. Waarbij oeroude legendes (‘Legendes zijn lessen’, leert Merida) en dwaallichtjes haar de weg wijzen.

Omdat de moeder-dochterrelatie te veel op de voorgrond dreigde te komen, greep Pixar in. Chapman werd ontslagen en haar opvolger Mark Andrews mocht nog wat actiescènes toevoegen. Scènes die nooit helemaal naadloos in het verhaal passen. Dat Brave toch onderhoudend is en er prachtig uitziet, komt door de hoge standaard die Pixar altijd waarborgt. Maar hopelijk mag Pixar de volgende keer van eigenaar Disney weer geheel zijn eigen gang gaan.

Leeuw Alex, zebra Marty, nijlpaard Gloria en giraffe Melman zijn in de derde Madagascar-film naar eigen zeggen ‘stuck in Africa’ en willen dolgraag terug naar hun dierentuin in New York. Ze komen echter terecht in Monte Carlo, waar ze een oud circus kopen. Ze worden achterna gezeten door de Franse dierenpolitie, waarvan het fanatieke vrouwelijke hoofd de leeuwenkop van Alex aan haar toch al imposante collectie dierentrofeeën wil toevoegen.

Wat er allemaal gebeurt in Madagascar 3: Europe’s Most Wanted tart elke beschrijving. De film zit vol maffe vondsten, psychedelische beelden en talloze obscure verwijzingen naar popcultuur. De anarchistische geest van de ‘Looney Tunes’-cartoons (met onder meer Bugs Bunny, Road Runner en Daffy Duck) uit de jaren dertig en veertig waart stevig rond, met uiterst verfrissend resultaat.

En het knappe is dat onder alle aanstekelijke idioterie een kloppend hart zit dat relativerende vraagtekens zet bij het begrip ‘thuis’. Zou dit de invloed zijn van co-scenarist Noah Baumbach (Greenberg), het vroegere maatje van Wes Anderson, die eerder ook meeschreef aan The Fantastic Mr. Fox? Hoe dan ook, het maakt van Madagascar 3 een enerverende ervaring die je doet afvragen waarom deze Looney Tunes-invloed in animatie minder vaak voorkomt dan de (Disney-) sprookjestraditie, die inmiddels een nogal uitgeputte indruk maakt.