Brussel uit openlijk woede over Roemenië en Bulgarije

Jose Manuel Barroso, president van de Europese Commissie, sprak zijn gebrek aan vertrouwen uit in de politieke situatie in met name Roemenië. Foto AP/Yves Logghe

Roemenië is het vertrouwen kwijt van de rest van Europa, schrijft de Europese Commissie in een nieuw rapport. Ook Bulgarije wordt hierin, hetzij minder fel, bekritiseerd. De twee landen blijven voorlopig onder curatele, als tweederangs leden van de EU.

Volgens eurocommissaris Viviane Reding van Justitie is wat er in Roemenië gebeurt “in tegenspraak met alle rechtsstatelijke regels die we in de Europese Unie hebben.” Grootste bezwaarpunt die in het rapport wordt genoemd is de afzetpoging van premier Viktor Ponta. Hij probeerde zijn politiek tegenstander en president Traian Basescu op een zijspoor te zetten. De Europese president Herman van Rompuy liet naar aanleiding hiervan vorige week al weten “ernstig bezorgd te zijn” over de politieke situatie in Roemenië.

Afzetpoging van Ponta zwaar bekritiseerd

Op 29 juli wordt in het land een referendum gehouden over de afzetting van vorige week door het parlement geschorste president Traian Basescu. Ponta had voor dit referendum de regels afgezwakt, zodat een gewone meerderheid genoeg zou zijn bij het referendum om de president naar huis te sturen, ongeacht de opkomst.

Het Constitutionele Hof had bepaald dat de uitslag alleen geldig is als minimaal de helft van de stemgerechtigden zijn stem heeft uitgebracht, en onder deze druk draaide Ponta zijn regelverandering weer terug. Ponta zei dat hij de nieuwe wijziging onnodig vond en niet gerechtvaardigd, maar dat die “noodzakelijk voor het land” is om de ruzie met Brussel niet te hoog te laten oplopen.

Brussel gebruikt ongebruikelijk ‘harde woorden’

Brussel is hier woedend over, en oordeelt hierover met harde woorden “die je zelden in Brussel hoort”, zo schrijft Marc Leijendekker vandaag in NRC Handelsblad:

“Bij de presentatie van het rapport zei Commissievoorzitter Barroso dat de recente ontwikkelingen in Roemenië het vertrouwen van de Unie hebben geschokt. Het woord vertrouwen staat, in een Europese context, twee keer in het rapport. Er is vooruitgang geboekt in de strijd tegen corruptie en bestendiging van de rechtstaat, maar er bestaat twijfel of dit allemaal wel blijvend is”

Het rapport schrijft:

“Het vertrouwen van Roemeniës partners in de EU kan alleen worden teruggewonnen met bewijzen dat de wet boven partijbelangen staat, dat alle zijden volledig respect aan de dag leggen voor rechtelijke uitspraken [...] en dat de hervormingen onomkeerbaar zijn.”

Toen Roemenië en Bulgarije in 2007 lid werden van de EU, werden bezwaren dat ze nog niet klaar waren voor toetreding nog gebagatelliseerd door de Commissie. De voormalige Oostbloklanden moesten nauwer bij de rest van Europa worden getrokken, en Roemenië en Bulgarije verdienden een beloning omdat ze in de oorlogen op de Balkan in de jaren negentig neutraal tot pro-Westers hadden opgesteld.

Er was wel ‘meer werk’ nodig op het gebied van rechtstaat en de strijd tegen corruptie, heette het toen. Daarom werden de twee landen min of meer onder curatele gesteld. Ieder half jaar werd in een voortgangsrapport wat er was gebeurd en wat er nog moest gebeuren. De Commissie heeft gisteren een rapport over de gehele afgelopen vijf jaar gepubliceerd.