Brussel uit openlijk woede over Roemenië en Bulgarije

Werden de problemen in Bulgarije en Roemenië bij hun toetreding tot de EU in 2007 nog gebagatelliseerd, nu oordeelt Brussel keihard.

Zulke harde woorden hoor je zelden in Brussel. Roemenië is het vertrouwen kwijt van de rest van Europa, schrijft de Europese Commissie in een rapport. Wat daar gebeurt, voegt eurocommissaris Reding (Justitie) eraan toe, „is in tegenspraak met alle rechtsstatelijke regels die we in de EU hebben”.

De Roemeense premier Ponta die president Basescu probeert af te zetten, de regels die daar ineens voor worden veranderd, dreigende taal richting het Constitutionele Hof – de Commissie is er woedend over. En Brussel heeft er wel degelijk iets over te zeggen, bijvoorbeeld in tegenstelling met eerdere zorgen over mediavrijheid in Italië.

Toen Roemenië en Bulgarije in 2007 lid werden van de EU, werden bezwaren dat ze nog niet klaar waren voor toetreding, nog gebagatelliseerd door de Commissie. De voormalige Oostbloklanden moesten nauwer bij de rest van Europa worden getrokken, en Roemenië en Bulgarije verdienden een beloning omdat ze zich in de oorlogen op de Balkan in de jaren negentig neutraal tot pro-Westers hadden opgesteld.

Er was wel „meer werk” nodig op het gebied van de rechtsstaat en de strijd tegen corruptie, heette het toen. Daarom werden de twee landen min of meer onder curatele gesteld. Ieder half jaar werd in een voortgangsrapport vastgesteld wat er was gebeurd en wat nog moest gebeuren.

De Commissie heeft gisteren een rapport over de hele afgelopen vijf jaar gepubliceerd. Dat staat, wat Roemenië betreft, in het teken van de pogingen van premier Ponta om president Basescu af te zetten. Volgende week zondag moeten de Roemenen in een referendum zeggen of de schorsing van Basescu, waartoe het parlement heeft besloten, moet worden omgezet in zijn afzetting.

„Roemenie heeft weliswaar de afgelopen jaren vooruitgang geboekt bij de hervorming van het justitiële apparaat”, zei eurocommissaris Reding tegen de Frankfurter Allgemeine Zeitung. „Maar nu is dat allemaal in één keer door een soort coup via een noodwet in één, twee weken van nul en gener waarde gemaakt.”

„De Europese Unie is gebaseerd op het respect voor de wet en democratische waarden”, zei Commissievoorzitter Barroso bij de presentatie van het rapport. „De recente ontwikkelingen in Roemenië hebben ons vertrouwen geschokt.”

Het woord vertrouwen staat, in een Europese context, twee keer in het rapport. Er is vooruitgang geboekt in de strijd tegen corruptie en bestendiging van de rechtsstaat, maar er bestaat twijfel of dit allemaal wel blijvend is. „Het vertrouwen van Roemeniës partners in de EU kan alleen worden teruggewonnen met bewijzen dat de wet boven partijbelangen staat, dat alle zijden volledig respect aan de dag leggen over rechterlijke uitspraken [...] en dat de hervormingen onomkeerbaar zijn.” Bulgarije krijgt ook veel kritiek van Brussel – vooral over corruptie – al is die minder fel. Roemenië en Bulgarije blijven voorlopig onder curatele.