Grote winnaar in verkiezingen Libië is alliantie van 68 groepen

Een gematigde alliantie krijgt 39 van de 200 zetels in het Libische parlement. Verder zijn er voornamelijk éénmanspartijtjes en individuën in gekozen.

In het cafetaria van een hotel in Tripoli staat een verkiezingstaart. Foto AFP

De verkiezingen waren al uitgesteld, en de uitslag liet ook op zich wachten, maar gisteravond heeft de Libische verkiezingscommissie dan toch de officiële resultaten bekendgemaakt. De grote winnaar van de verkiezingen van 7 juli is de gematigde Alliantie van Nationale Krachten van ex-interim-premier Mahmoud Jibril met 39 zetels. Gezien de fundamentalistische wind over de regio is opmerkelijk dat de Moslimbroederschap slechts 17 van de 80 zetels won die voor partijen beschikbaar zijn in het Algemeen Nationaal Congres. De rest van de 80 partijzetels gaat naar 19 verschillende partijtjes.

Maar dat is maar het halve verhaal, of zelfs nog minder dan de helft. Het eerste gekozen parlement in meer dan vijftig jaar in Libië telt ook 120 zetels voor onafhankelijke kandidaten die op basis van lokale bekendheid of familie- of stambanden zijn gekozen. Hun namen werden gisteren eveneens bekendgemaakt maar niemand kon duidelijkheid geven over hun politieke ideeën. Deze geïnstitutionaliseerde versplintering voorspelt voorlopig een zwak bewind. Het nieuwe parlement moet allereerst een regering vormen.

Jibrils Alliantie is zelf ook geen samenhangende partij maar een verbond van 68 verschillende partijen, partijtjes en personen. Jibril en zijn organisatie worden wel als liberaal aangeduid, maar in dit verband is liberaal niet veel meer dan niet-fundamentalistisch of niet-Moslimbroederschap. De Alliantie wil niet seculier worden genoemd – in de conservatieve Libische maatschappij staat seculier doorgaans voor anti-religieus – maar zegt dat het islamitisch recht, de shari’a, een belangrijke bron van wetgeving moet zijn. Wel moet de overheid alle godsdiensten en sekten respecteren.

Waarom de Moslimbroederschap weinig succes heeft gehad wordt wel toegeschreven aan haar onvermogen onder het bewind van Gaddafi de sociale en educatieve zorg te verlenen in eigen ziekenhuizen en scholen waarmee de Broeders in Egypte zoveel kiezers aan zich bonden.

Ook wijzen analisten in Libië op het tribale karakter van het land. Zo won een plaatselijke partij in de stad Misrata, waar tijdens de opstand zwaar werd gevochten. De inwoners hebben van oudsher weinig op met Jibrils Warfala-stam.

Na een chaotische overgangsperiode, met milities die weigeren zich te ontwapenen, zouden bovendien veel burgers de voorkeur geven aan een sterkere leider. Aan die wens zou Jibril beantwoorden: een hoge functionaris onder Gaddafi’s regime, maar zonder bloed aan zijn handen, die snel naar de rebellen is overgelopen en acht maanden interim-premier is geweest. Zelf was hij overigens niet verkiesbaar omdat functionarissen van Gaddafi’s bewind bij wet waren uitgesloten.

Maar een krachtiger beleid dan onder het huidige interim-bewind is vooralsnog moeilijk voorstelbaar. Jibril en de Moslimbroederschap gaan werven om de steun van de onafhankelijke kandidaten. Wat zal die kosten? Jibril heeft aangekondigd een coalitie te willen vormen – maar houdt hij zijn eigen alliantie bij elkaar?

Na de vorming van een regering is de eerste uitdaging de kwestie van de grondwetgevende vergadering. Oorspronkelijk zou het nieuwe parlement de leden daarvan aanwijzen. Maar om felle protesten uit het oosten van het land tegen vermeende oververtegenwoordiging van het westen in het parlement te neutraliseren, besloot het overgangsbewind dat aparte verkiezingen zouden worden uitgeschreven. Daartegen is inmiddels ook weer protest gekomen.