Wat Talpa deed, is dat eigenlijk tegen de regels?

Hoe ver kan een tv-programma gaan met een kind? Een relevante vraag nadat vorige week bekend werd dat tv-producent Talpa met Jeugdzorg werkt aan een format met pleegkinderen vanaf 12 jaar. Het idee: een kind kiest een favoriet gezin na een weekend te hebben gelogeerd bij drie pleeggezinnen.

Gaat dat te ver? Pedagogen noemden het immoreel. Pleegouders dachten dat het een grap was. Kamerleden boos. Geschrokken van alle negatieve publiciteit meldde Jeugdzorg dat het format „ niet passend is”. Het format ligt nu even in de ijskast. Radiostilte.

Eén belangrijke vraag werd niet gesteld: doet Talpa iets wat niet mag? Nee. Er is geen wet of ethische code overtreden. Alleen hoe vaak kinderen op tv mogen komen ligt vast, hoe ze op tv komen niet.

Kinderen die meedoen aan tv-programma’s moeten zich houden aan strikte arbeidsregels. Kinderen onder de 13 mogen niet werken. ‘Kunstkinderen’, die meedoen aan een musical of tv-show, uitgezonderd. Een kind tussen de 7 en 13 jaar mag zo op een schooldag twee uur per dag werken. En minderjarigen hebben toestemming van de ouders nodig als ze mee willen doen aan een tv-programma.

Daarna houden de regels op. Andere landen gaan nog een stap verder. De BBC heeft richtlijnen opgesteld voor tv-makers – dat ze kinderen altijd moeten wijzen op gevaren bijvoorbeeld. En juist vorige week tekenden Vlaamse omroepen en productiehuizen een ‘charter’ voor non-fictieprogramma’s. Daarin staat dat tv-programma’s bij kinderen ‘geen onnodige stress mogen veroorzaken’.

Iets voor ons, zo’n code? Het heeft geen enkele zin, zeggen mediadeskundigen. Zo’n ethisch document geeft tenslotte geen enkele garantie: televisiemakers kunnen hooguit bij de publieke omroep tot verantwoording worden geroepen, terwijl de programma’s vaak bij de commerciëlen worden vertoond. Daarnaast: hoe kun je je vooraf indekken tegen formats die nog niet zijn bedacht?

Laten we niet té beschermend zijn voor onze kinderen, zegt tv-wetenschapper Maarten Reesink. „Kinderen zijn mediawijzer dan we denken. Ze weten beter hoe ze zich op tv moeten gedragen dan wij.”