Van 1945 tot nu: de Nederlandstalige boeken over wetenschap die je gelezen moet hebben

Charles Mann: 1491 - De ontdekking van Precolumbiaans Amerika. Nieuw Amsterdam, 2006. 624 blz. 34,95 euro.

In dit fascinerende boek maakt wetenschapsjournalist Charles Mann korte metten met het inheemse Amerika van de schoolboekjes: passief, primitief en in de confrontatie met Europa gedoemd te verdwijnen. In Amerika was het een bestseller. „Een mijlpaal”, schreef de Boston Globe. „Het ene na het andere ingesleten beeld van het oude Amerika kan in de prullenbak.”

Mann zet de resultaten van twintig jaar onderzoek op een rij. En de wetenschap heeft in die tijd niet stilgezeten. Op school leren Amerikanen dit over hun inheemse landgenoten: zij liepen 12.000 jaar geleden via de drooggevallen Beringstraat naar Amerika; zij waren in 1492 hooguit met 10 miljoen, leefden – op Mexico en Peru na – in kleine groepjes en drukten een zó gering stempel op het natuurlijke milieu, dat toen Columbus er landde Amerika goeddeels een maagdelijke wildernis was. Al deze voorstellingen zijn fout.

De meeste onderzoekers denken nu dat de eerste mensen 20.000 à 35.000 jaar geleden naar Amerika kwamen. Schattingen van aantallen ‘indianen’ in 1492 schommelen nu rond 60 miljoen. En de Amerikaanse mens drukte een dramatisch stempel op het milieu. Alleen het hoge noorden was maagdelijke wildernis. Bijna overal elders was het landschap veranderd door mensenhand. Zelfs in het Amazonegebied.

Dirk Vlasblom