Neem verantwoordelijkheid

Van het ‘ik-tijdperk’ tot de ‘overleg-economie’, in die cultuur passen de begrippen van Stephen Covey.

Stephen Covey, 2003 Foto AP

Gebruikt een directeur of andere baas het woord ‘proactief’, of klinkt de aansporing ‘Houd de zaag scherp’, dan kan de toehoorder weten: hier zijn lessen van Steven Covey geleerd.

Stephen R. Coveys boek The Seven Habits of Highly Effective People, verschenen in 1989, is in bijna veertig talen vertaald. Vier jaar lang, 220 weken achtereen, stond het op de beststeller-lijst van The New York Times. Zakenblad Forbes plaatste het boek in 2002 in een top-10 van meest invloedrijke managementboeken die ooit zijn geschreven.

In de Nederlandse vertaling heet het boek: De Zeven Eigenschappen van Effectief Leiderschap. Dat doet de inhoud enigszins tekort. Die titel suggereert ‘tips en trucs’ voor leidinggevenden, maar het boek gaat vooral over ‘zelfmanagement’. Het leert de lezer in de eerste plaats naar zichzelf te kijken als onderdeel van een groter geheel: werk, gezin en (geloofs)gemeenschap. Hiermee is het enerzijds een exponent van de individualisering, van het ‘ik-tijdperk’. Anderzijds markeert het een niet-hiërarchische vorm van gemeenschapsdenken: van overleg- in plaats van commando-economie.

Stephen Covey groeide op in het decor van een boerderij voor kippen en eieren in de buurt van Salt Lake City (Utah, VS). Het gezinsleven, vervlochten met de mormoonse kerk, was hecht. Als puber moest Covey drie jaar lang met krukken en stalen pinnen in zijn botten lopen. „Ik was een goeie atleet, maar deze handicap bracht mij ertoe academicus te worden, een onderzoeker, me te concentreren op praten en debatteren”, zei hij later tegen Forbes. Bedrijfskunde werd zijn domein, eerst aan de Harvard University, later aan een universiteit in Utah.

‘De zeven eigenschappen’ hebben niet alleen grote invloed gehad op het leven en werk van miljoenen lezers, maar ook op Covey’s eigen leven. Zijn bureau voor opleiding en training ontwikkelde zich tot een wereldmerk. In 1997 fuseerde het met een partner tot FranklinCovey. Inmiddels heeft het vestigingen in 144 landen. Covey publiceerde de ene titel na de andere, die stuk voor stuk bestsellers werden.

Jan Kuipers, directeur van FranklinCovey in Nederland, roemt de grote verdiensten van Stephen Covey: „Zijn les is: neem verantwoordelijkheid voor alles wat je doet en houd je verre van de slachtofferrol. En streef naar de betere oplossingen voor iedereen, niet naar de beste voor jezelf.”

Het werk van Covey is van religieuze beelden doordesemd, maar de schrijver zelf heeft altijd weersproken dat hij godsdienstig missiewerk verrichtte. Het ging hem, herhaalde hij keer op keer, om het propageren van universele waarden als oprechtheid, integriteit en menselijke waardigheid.

Covey toonde zich wars van bezeten workaholics en profileerde zich als een ‘family man’ die veel tijd doorbracht met zijn vrouw, hun negen kinderen, hun partners en kleinkinderen. Een val van zijn fiets, afgelopen april, bezorgde hem de ernstige blessure aan het hoofd waaraan hij gisteren overleed. Zijn familie, die hem omringde, zong zijn geliefde psalmen en gezangen, zo melden Amerikaanse media.