Heerlijk, vakantie thuis, geniet van een 'blijvantie'

Vakantie is een schaars goed in de Verenigde Staten.Wie niet rijk is, moet slim zijn. Ga thuis op ‘staycation’.Ilse van Heusden past zich aan in Washington.

Matt Wixon kent de sociale druk om op vakantie te gaan, maar hij heeft er inmiddels geen last meer van. De Amerikaanse journalist begon zelf aan de thuisvakantie toen zijn kinderen klein waren en reizen lastig en duur was. „Je moet je over het vooroordeel heen zetten dat je gierig bent als je niet weg gaat. Net alsof er iets mis is als je niet op vakantie gaat. Een staycation staat of valt met de goede houding.”

Wixon schreef er een boek over en zijn kinderen zijn het reclamebord. „Ze weten niet beter en genieten meer van dagjes uit dan van een vakantie.”

Voor elk taboe hebben Amerikanen een term en dus ook voor de thuisblijfvakantie. Een samenvoeging van stay (blijven) en vacation (vakantie), vrij vertaald: een blijvantie. Thuisblijven? Wat zielig. Een staycation? Wat leuk! Redenen genoeg: geldgebrek, klussen in huis, een pasgeboren baby of puppy. Op z’n Amerikaans zijn er ook positieve redenen: het is milieuvriendelijk (je maakt nauwelijks kilometers), zen (je hebt geen reisperikelen) en crisis-proof (je bespaart geld).

Dat Amerikanen zomaar thuis blijven, is een grote stap. Vakantiedagen zijn schaars, vaak onbetaald en moeten dus goed besteed worden. In het rapport ‘No-Vacation Nation’ schrijft het Amerikaanse onderzoeksbureau CEPR dat de Verenigde Staten het enige westerse land zijn waar werknemers geen recht hebben op betaalde vakantiedagen. 28 miljoen Amerikanen krijgen niet betaald op hun vrije dagen en zelfs niet op feestdagen. Een groot deel van hen is laaggeschoold en werkt part-time. Deze onderklasse heeft helemaal geen geld om vakantie te vieren, of is werkloos. Staycation is een fenomeen van de middenklasse.

Het precieze aantal thuisblijvers is moeilijk te achterhalen, zegt vrijetijdsonderzoeker James Lewis van de Western Michigan University. „Staycation klinkt sexy bij een economische crisis maar eigenlijk komt het gewoon neer op dagjes uit en dat is weinig nieuws.” Niettemin klinkt het lekker genoeg om adverteerders hiervoor barbecues en muggenspray te laten aanprijzen, zoals hotels staycation-arrangementen aanbieden. Televisiezender ABC begon in 2008 een reclamecampagne voor de Nationale Thuisblijfweek: ‘Met deze hoge benzineprijzen, de economie in duikvlucht en de opwarming van de aarde is het beter binnen te blijven en te genieten van geweldige ABC TV.’

Op het dieptepunt van de economische crisis, enkele jaren geleden, schatten reisbureaus dat 60 procent van de vakantiegangers thuis bleef. Nu het diepste dal van de recessie gepasseerd is en de benzineprijzen dalen, worden weer meer vakantiekilometers gemaakt. De automobilistenbond in de VS meldt dat 42,3 miljoen Amerikanen rond de nationale feestdag, 4 juli, meer dan 80 kilometer van huis zijn gereden. Dat is 42 procent meer dan in 2009, ‘hét staycation-jaar’, zoals de bond dit jaar noemt. Ook vliegverkeer neemt toe. Maar ook al reizen de Amerikanen weer meer, de vakantie-uitgaven nemen af met 7 procent.

Volgens onderzoeker Lewis komt dat door de manier waarop de recessie de Amerikaanse vakantie heeft beïnvloed. „Mensen zullen, als het even kan, altijd op vakantie gaan. Het voorziet in een basale behoefte. Geen recessie die ze daarvan kan afhouden. Amerikanen zijn die alleen anders gaan inrichten om minder geld kwijt te zijn. Ze overnachten bij familie. Of één nacht in een hotel in plaats drie.”

Daarmee heeft de staycation volgens Matt Wixon zijn vaste plek onder alle Amerikanen veroverd: je bent ertoe genoodzaakt, of je doet het erbij. Nu zijn eigen kinderen ouder worden, is zijn gezin aan het sparen voor een grote vakantie. „Elke vakantie waarin we nu niet vliegen, besparen we zeker drieduizend dollar. Als de spaarpot vol genoeg is, gaan we als eerste naar Disneyland. En dan gaan we niet zuinig doen, we doen het met alles erop en eraan.”