Graffiti om de stad kleur te geven

Graffitikunstenaars geven in Brazilië kleur aan achterstandswijken. Zeven van hen mogen nu in Amsterdam hun gang gaan.

„Ik heb al gevraagd of hij ook mijn rolluik wil schilderen.” De eigenaar van de Surinaamse snackbar bij het Amsterdamse Muiderpoortstation is enthousiast over de muurschildering die langzaam op de gevel van zijn pand ontstaat. De Braziliaanse kunstenaar Diego Dedablio (25) heeft de contouren van een vrouwenfiguur met fruit, muziekinstrumenten en verschillende Latijns-Amerikaanse symbolen al klaar. Vanuit een hoogwerker kleurt hij nu de lijnen met fel gekleurde sprays in. Het is graffiti, maar door de korrelige muur heeft het werk ook iets van een krijttekening. Ondanks taalproblemen heeft de eigenaar van het eethuisje veel contact met Dedablio. „Ik volg de ontwikkeling van het kunstwerk op de voet en ontdek er elke dag wel wat nieuws in.”

In het kader van het project R.U.A. – Reflexo on Urban Art werken Braziliaanse kunstenaars sinds enkele weken aan levensgrote muurschilderingen in verschillende Amsterdamse wijken. Caramundo, een stichting die jonge Braziliaanse kunstenaars internationaal wil promoten, laat daarvoor zeven gerenommeerde Brazilianen overvliegen. „In de graffitikunst zijn de Brazilianen heel erg groot”, zegt organisator Anouk Piket. „In tegenstelling tot Nederland maakt Brazilië een onderscheid tussen het snelle ‘tagging’ en meer uitgewerkte figuratieve graffiti. De laatste vorm gedoogt en respecteert het land enorm. Hierdoor kunnen kunstenaars ongestoord hun eigen stijl ontwikkelen.” In 2009 introduceerde Caramundo in Rotterdam al enkele muurkunstenaars. Maar in verband met vergunningen liet een vervolg even op zich wachten. „In Nederland liggen graffiti en ‘streetart’ veel gevoeliger. Het duurde enkele jaren voor we het stadsbestuur van Amsterdam konden overtuigen.”

Op de Hoogte Kadijk in het centrum van de stad beschildert Fefe Talavera een muur van het energiebedrijf Alliander, een gigantisch stieren- en vissenmasker. „Het zijn tribale maskers waarmee de Indianen hulp aan de goden vragen.” Met haar werk wil ze protesteren tegen westerse energiecentrales die het Braziliaanse Amazonegebied en zijn bewoners bedreigen. „They’re fucking it up!”

Talavera neemt geen blad voor de mond. De graffitiwereld is een machowereld en als enige vrouw moet ze haar mannetje staan. „Om serieus genomen te worden, mag ik absoluut niet ‘girly’ zijn”, vertelt ze in witte schildersoveral en honkbalpet. Talavera is met haar 33 jaar een van de oudste in het Braziliaanse gezelschap. In tegenstelling tot haar jongere collega’s werkt ze met rollers latexverf. Pas een paar jaar zijn spuitbussen makkelijk verkrijgbaar in Brazilië.

In Brazilië zetten stedelijke ontwikkelaars en beleidsmakers succesvolle graffitikunstenaars structureel in om achterstandswijken en verwaarloosde gebieden van kleur te voorzien. Amsterdamse woningcorporaties volgen met R.U.A. hun voorbeeld. Ze ondersteunen het project door blinde gevels en onderdak aan te bieden, bewoners te informeren en hoogwerkers te huren. „We vinden het een mooi project. Het geeft achtergestelde gebieden een prettige aanblik”, vertelt een woordvoerder van woningbouwvereniging Eigen Haard. De regiodirecteur van Ymere in Amsterdam-Zuidoost, Eric van Kaam, zegt: „Wij willen een buurt ontwikkelen en de leefbaarheid stimuleren. Je ziet nu al dat bewoners rond de muurschilderingen bij elkaar komen.”

Het liefst wil Anouk Piket „dat mensen alle panden gaan bekijken, zodatmensen van het centrum naar achterstandswijken komen kijken en andersom”.

Op 27 juli moet de kunstroute langs de zeven muurschilderingen klaar zijn. De tentoonstelling duurt tot eind augustus, maar de meeste werken zullen nog maanden of zelfs jaren kleurrijk aanwezig zijn.

Festival R.U.A.- Reflexo on Urban Art, t/m augustus in Amsterdam. Inl.: reflexonurbanart.org