Geen kauwgom kauwen op straat zolang de zon op is

„Kies zoveel mogelijk voor een ochtendvlucht, dan hebben de piloten net gegeten.” Deze tip van een Indonesische vriendin is een van de manieren waarop je merkt dat ramadan een bijzondere periode is in het grootste moslimland ter wereld (207 miljoen mensen).

Die jaarlijkse vastenmaand, waarin veel moslims bij daglicht niet eten, drinken, roken of seks hebben, begint komend weekend. Niet alleen veel gelovigen kijken er met gemengde gevoelens naar uit (het is een zware klus, maar zorgt ook voor veel gezelligheid), ook westerse reizigers naar moslimlanden worden vaak zenuwachtig. Kun je wel eten kopen overdag? Is reizen wel mogelijk, en veilig? Het forum van reisgids Lonely Planet staat vol met variaties op de vraag ‘Is it a good idea to travel to X during Ramadhan?’

Daar zit veel onnodige vrees bij. Wat die vliegtuigen betreft, bijvoorbeeld: veel islamitische piloten eten en drinken gewoon overdag in de cockpit, vertelt een woordvoerder van luchtvaartmaatschappij Garuda. „Zij schatten zelf in wat ze nodig hebben om fris te blijven. Uit respect doen ze dat alleen buiten het zicht van anderen, die misschien wel vasten.” Tijdens een middagvlucht is de kans op twee ingedutte piloten dus niet groter dan ’s ochtends.

Reizen met ramadan is in islamitische landen gewoon goed mogelijk, maar het vergt net wat meer voorbereiding en aanpassing dan normaal. Zes tips.

1Veruit het belangrijkste: overdag niet eten (ook geen kauwgom), drinken of roken op straat. Dat is ongemanierd en in een strenggelovig land als Saoedi-Arabië kun je er in theorie voor in de cel belanden. Ook in Egypte wordt er nu meer op neergekeken dan een paar jaar geleden, maar in Marokko en Turkije is het nauwelijks een probleem. In veel andere landen is het een beetje als met blote schouders rondlopen (als vrouw) of met korte broek en slippers een overheidskantoor binnengaan (als man): je staat voor schut, maar de meeste mensen zijn te beleefd om je erop aan te spreken. Moet je een slok water nemen, zoek dan een rustige plek op.

2Pas je planning aan. Reisschema’s van bussen en vliegtuigen veranderen doorgaans niet. Maar in de week rond het Suikerfeest (18 augustus) is reizen in veel landen vrijwel onmogelijk: files, overvolle bussen en treinen. Veel moslims zoeken familie op, om samen het einde van de vastenmaand te vieren. Je bespaart jezelf veel frustratie door vooraf een leuke plek op te zoeken en daar een week te blijven hangen. Zorg ook dat je geen ingewikkelde dingen bij een overheidskantoor (visumaanvraag of -verlenging) hoeft te doen: de kantooruren zijn sterk ingeperkt en de kans is klein dat je goed geholpen wordt.

3Zoek uit waar je kunt eten. Restaurants die overdag open zijn, zien er vaak gesloten uit. Dus zul je een beetje rond moeten vragen naar plekken om te ontbijten of lunchen. In Indonesië kan dat tegenwoordig moeilijk zijn: de extremistische organisatie Front ter Verdediging van de Islam viel de laatste jaren restaurants en eetstalletjes aan omdat die overdag open waren en de schrik zit er bij zulke ondernemers goed in. Op het platteland kan het een probleem zijn überhaupt iets te eten te vinden, daar is vaak alles dicht. Zorg dus voor een voorraadje. In hotels en bus- en treinstations kun je altijd eten.

4Neem oordopjes mee. Het is een uitstervende traditie nu iedereen zelf een wekker heeft, maar in veel islamitische landen (onder andere Turkije en Indonesië) lopen een uurtje voor zonsopgang nog mensen rond met trommels (of potten en pannen), om iedereen wakker te maken voordat het vasten begint. In een groot deel van Istanbul is dit inmiddels verboden, want: geluidsoverlast.

5Houd rekening met zonsondergang. Er is geen bewijs dat het verkeer tijdens Ramadan gevaarlijker is dan normaal, maar vlak voor zonsondergang kan het er heftig aan toe gaan op de weg: veel mensen zijn met rammelende maag op weg naar eten. Ook het openbaar vervoer is drukker dan normaal. Restaurants zitten meestal bomvol na zonsondergang.

6Geniet ervan! Het loont om je dagnachtritme een beetje te verschuiven: uitslapen, en pas laat naar bed gaan. Overdag zijn musea en andere attracties misschien dicht of korter open, en je loopt een grotere kans chagrijnige mensen te treffen. Maar ’s avonds is de sfeer gezelliger en uitbundiger dan normaal, en je loopt een grotere kans om uitgenodigd te worden voor een hapje bij iemand thuis. In Marokko wordt het bijvoorbeeld als eervol gezien als een gast bij jou thuis het vasten verbreekt.

M.m.v. Hanina Ajarai, Carolien Roelants