Exotische graffiti tegen de armoe

Brazilië zet succesvolle graffitikunstenaars in om arme wijken van kleur te voorzien. Zeven Amsterdamse achterstandswijken volgen dat voorbeeld.

‘Ik heb al gevraagd of hij ook mijn rolluik wil schilderen.” De eigenaar van de Surinaamse snackbar bij het Amsterdamse Muiderpoortstation is enthousiast over de levensgrote muurschildering die langzaamaan op de gevel van zijn pand ontstaat. De Braziliaanse kunstenaar Diego Dedablio (25) heeft de contouren van een vrouwenfiguur met fruit, muziekinstrumenten en verschillende Latijns-Amerikaanse symbolen al klaar. Vanuit een hoogwerker kleurt hij nu de lijnen met fel gekleurde sprays in. Het is graffiti, maar door de korrelige muur heeft het werk ook iets van een krijttekening. Ondanks taalproblemen heeft de eigenaar van het eethuisje veel contact met Dedablio. „Ik volg de ontwikkeling van het kunstwerk op de voet en ontdek er elke dag wel wat nieuws in.” De naastgelegen Turkse bakker biedt aan om tijdens werkpauzes de verf te stallen.

Caramundo, een stichting die jonge Braziliaanse artiesten internationaal wil promoten, laat zeven Braziliaanse graffitikunstenaars overvliegen voor het project R.U.A.- Reflexo on Urban Art. De Brazilianen werkten de afgelopen maanden aan kleurrijke muurschilderingen in Amsterdam. De levensgrote figuren verschijnen op blinde muren in Nieuw West, Slotervaart, Zuidoost, Centrum, Osdorp en de Indische Buurt. Verschillende cultuurfondsen, woningbouwverenigingen en andere sponsors steunen het project.

„In de graffitikunst zijn Brazilianen heel erg groot”, zegt organisator Anouk Piket. „Anders dan in Nederland maakt Brazilië een onderscheid tussen het snelle ‘tagging’ en de meer uitgewerkte figuratieve grafitti. Die laatste vorm gedoogt en respecteert het land enorm. Hierdoor kunnen kunstenaars ongestoord hun eigen stijl ontwikkelen.”

In 2009 introduceerde Caramundo in Rotterdam al enkele muurkunstenaars. Maar vanwege problemen met vergunningen liet een vervolg op zich wachten. Piket: „In Nederland ligt graffiti en ‘streetart’ veel gevoeliger. Het duurde enkele jaren voor we het stadsbestuur van Amsterdam konden overtuigen.”

Op de Hoogte Kadijk in het centrum van de stad beschildert Fefe Talavera een muur van het energiebedrijf Alliander. In aardse kleuren creëert ze een gigantisch stieren- en vissenmasker. „Het zijn tribale maskers waarmee de indianen hulp aan de goden vragen.” De muurschildering is een protest tegen westerse energiecentrales die het Braziliaanse Amazonegebied en zijn bewoners bedreigen. „They’re fucking it up!” Talavera neemt geen blad voor de mond. De graffitiwereld is een machowereld en als enige vrouw moet ze haar mannetje staan. „Om serieus genomen te worden, mag ik absoluut niet ‘girly’ zijn”, vertelt ze in witte schildersoverall, met baseball cap op. Om haar nek hangt een gouden stilettomesje en haar armen zijn rijkelijk getatoeëerd. Talavera is met haar 33 jaar een van de oudsten in het Braziliaanse gezelschap. In tegenstelling tot haar jongere collega’s werkt ze niet met spuitbussen, maar met rollers latexverf. Pas sinds enkele jaren zijn spuitbussen makkelijk verkrijgbaar in Brazilië.

In Brazilië zetten stedelijke ontwikkelaars en beleidsmakers succesvolle graffitikunstenaars structureel in om achterstandswijken en verwaarloosde gebieden van kleur te voorzien. Amsterdamse woningcorporaties volgen met R.U.A. hun voorbeeld. Ze ondersteunen het project door blinde gevels en onderdak aan te bieden, bewoners te informeren en hoogwerkers te huren. „We vinden het een mooi project. Het geeft achtergestelde gebieden een prettige aanblik”, vertelt een woordvoerder van woningbouwvereniging Eigen Haard. De regiodirecteur van Ymere in Amsterdam Zuidoost, Eric van Kaam, zegt: „Wij zijn als corporatie geen vastgoedondernemers. Wij willen een buurt ontwikkelen en de leefbaarheid stimuleren. Je ziet nu al dat bewoners rond de muurschilderingen bij elkaar komen.”

Het liefst wil Anouk Piket „dat mensen alle panden gaan bekijken, zodat er uitwisseling tussen de buurten ontstaat en dat mensen van het centrum naar achterstandswijken komen kijken en andersom”.

Op 27 juli moet de kunstroute langs de zeven muurschilderingen helemaal klaar zijn. Officieel duurt de openluchttentoonstelling daarna nog tot eind augustus, maar de meeste werken zullen nog maanden of zelfs jaren kleurrijk aanwezig zijn.

Festival R.U.A.- Reflexo on Urban Art, t/m augustus in Amsterdam. Inl en route: reflexonurbanart.org