De nieuwe Lara Croft: meer tranen, minder borsten

Lara Croft 2013 krijgt een kleinere cupmaat en huilt nadat ze een man in het gezicht heeft geschoten. De veranderende markt voor videogames duwt de stoere actieheldin in een zachtere, meer uitgediepte rol.

„De dagen dat we Lara Croft konden verkopen als tieten met pistolen zijn voorbij”, zei een voormalig Tomb Raider-manager al in 2005. Twee jaar later paste de uitgever al het uiterlijk van Croft aan (rechts in Tomb Raider Anniversary). In de nieuwe editie van het spel die in maart 2013 uitkomt toont de hoofdpersoon ook meer emotie (links).

„Haal me hier weg!” Ze gilt het bijna in de portofoon, Lara Croft, in een videotrailer voor de nieuwe versie van videogame Tomb Raider. Eerder was te zien dat ze door een onguur type werd gegijzeld, en dat ze zijn gezicht eraf schoot tijdens een worsteling om een pistool. Daarna paniek en gejammer: waarom ik? En een gezicht nat van tranen.

De tranen van Lara Croft.

Is dit gebroken, kwetsbare en emotionele wezen Lara Croft? Was dat niet juist het toonbeeld van de sterke vrouw, die vechtsportkunsten aan schoonheid koppelde en die zich koeltjes door antieke labyrinten heen puzzelde? De topgymnaste die haar sexappeal versterkte met twee stoere pistolen op de heup? Ligt die na een vuurgevecht zielig in een hoekje te huilen?

Wel als het aan Square Enix ligt. De grote Japanse uitgever kocht in 2009 de rechten op de Tomb Raider-serie, en zet momenteel alle kaarten op de wederopstanding van Lara Croft als game-icoon in 2013. De nieuwe Tomb Raider-game komt pas maart volgend jaar op de markt, maar de publiciteitsmolen draait al op volle toeren. Teaser-video’s en goed getimede nieuwtjes moeten de consument vertrouwd maken met de komst van de game.

Volgens de geruchten kan de nieuwe Tomb Raider technisch „zeker vergeleken” worden met de populaire Uncharted-games die de laatste jaren de hitlijsten aanvoerden. Dat is een goed verkopende serie spellen waarin een Indiana Jones-achtige avonturier met de nieuwste technieken tot leven wordt gebracht.

En van Tomb Raider’s inhoud moet het publiek weten dat het script „wordt geschreven door een vrouw”, Rhianna Pratchett, een voormalig journaliste voor de Britse kwaliteitskrant The Guardian en gespecialiseerd in het „realistisch neerzetten” van gamepersonages.

Zij is er niet voor niets bij betrokken. De nieuwe Lara is „meer van deze tijd”, zoemt de pr. Zie haar nieuwe girl next door-uiterlijk, de borstmaat die van de beroemde dubbel-D naar een C-cup is teruggebracht en kleding die in een interview „jeugdig, maar niet perse hip” is genoemd. Kleding die past bij een „Lara Croft zoals ze was voordat ze werd wie we kennen”. Het nieuwe verhaal speelt zich in haar verleden af, lichtjaren verwijderd van de grote cupmaten en het met een sardonische grijns leegroven van exotische tempels.

Al zolang Lara Croft bestaat is er de kritiek dat ze uit een seksistisch mannenbrein komt. Ze is „een kerel met tieten”, zoals Carice van Houten zichzelf ooit omschreef. „Meer van deze tijd”, dat suggereert dat de makers gegrepen zijn door veranderende opvattingen over de representatie van vrouwelijkheid. Zou kunnen, maar de belangrijkste reden dat Lara Croft verjongt en meisjesachtiger wordt, valt niet in het domein van de cultuur, maar van de economie. Lara Croft wordt opnieuw verzonnen, niet uit cultuurhistorische noodzaak, maar omdat een reboot nieuwe doelgroepen kan aanspreken.

Kon je er vijftien jaar geleden vanuit gaan dat een gamer een man was tussen 14 en 25 jaar, inmiddels wordt die traditionele gamersgroep ingehaald door andere. Zo maken vrouwen volgens de Amerikaanse belangenvereniging Electronic Software Association (ESA) inmiddels 47 procent van de totale hoeveelheid gamers uit. Vorig jaar was dat percentage nog 42 procent. Deels heeft die opmars te maken met definitiekwesties. Is iemand die bijvoorbeeld patience speelt op de computer ook een gamer? Maar ook na correctie blijven de cijfers indrukwekkend.

Ook de leeftijd van de gemiddelde gamer is van belang. Die wordt momenteel geschat op dertig jaar, een leeftijd waarin iemand doorgaans allang niet meer op cola en chips leeft en wegens zijn tijdsbesteding (gezin, werk, sport) echt niet meer als ‘core gamer’ kan worden aangemerkt.

Met als logisch gevolg dat de markt het product aanpast. „De dagen dat we Lara Croft konden verkopen als tieten met pistolen zijn voorbij”, zei voormalig Tomb Raider-manager Matt Gorman dan ook al in 2005. Hij paste voor het eerst Lara’s borstomvang aan, voor de game Tomb Raider: Legend.

Maar tegenwoordig wordt meer van gamepersonages verwacht dan een cupmaat meer of minder. We moeten ons in ze kunnen verplaatsen als bij een film: vandaar de aandacht voor narratieve ontwikkelingen, voor plotopbouw, voor het digitaliseren van geacteerde emoties.

En vandaar dat Lara’s stoere, ‘mannelijke’ eigenschappen eraan moeten geloven, en plaatsmaken voor zaken waarvan de marketing denkt dat het vrouwen en gamers van dertig jaar of ouder identificatiemogelijkheden biedt. Raar? Volgens de ESA is bijna de helft van de Amerikaanse consumenten die games kopen van het vrouwelijk geslacht. Is het dus gek dat Lara Croft af en toe een traantje laat als ze het haar even teveel wordt?

Meer informatie over de nieuwe Lara Croft op www.tombraider.com