Antwoord op de elfde #vrijdagmiddagvraag: ‘Karabo’ uit Zuid-Afrika

Het fossiel van afgelopen vrijdag is completer dan Lucy. Gaver dan Ardi. Mooier dan Mrs. Ples. Dit is de schedel van Karabo, een jongetje dat twee miljoen jaar geleden leefde en stierf in Zuid-Afrika. Zijn beenderen en schedel zijn in 2008 ontdekt, door het zoontje van paleoanthropoloog Lee Berger. Berger en zijn collega’s rekenen Karabo

Schedel van 'Karabo'. Foto Brett Eloff (CC)

Het fossiel van afgelopen vrijdag is completer dan Lucy. Gaver dan Ardi. Mooier dan Mrs. Ples.

Dit is de schedel van Karabo, een jongetje dat twee miljoen jaar geleden leefde en stierf in Zuid-Afrika. Zijn beenderen en schedel zijn in 2008 ontdekt, door het zoontje van paleoanthropoloog Lee Berger. Berger en zijn collega’s rekenen Karabo tot een nieuw soort van mensachtigen: Australopithecus sediba.

Volgens zijn ontdekkers slaat Karabo een brug tussen twee grote geslachten in de evolutie van de mens: Australopithecus en Homo. De hersenen van Karabo waren nog klein, niet veel groter dan dat van een chimpansee, en zijn armen lang en rank. Ideaal om mee in bomen klimmen. Zijn heupbeen was daarentegen robuust en waarschijnlijk geschikt om op twee benen te lopen. En Karabo’s duim was zo lang en zijn vingers zo dun dat hij, volgens Berger en collega’s, stenen werktuigen kon maken.

In onderstaand filmpje neemt Steven Churchill van Duke University je mee op een tour langs het skelet van Karabo:

Maar niet iedereen is ervan overtuigd dat Karabo de overgang tussen Australopithecus en Homo verpersoonlijkt. Fred Spoor van het Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology in Leipzig schreef vorig jaar in een commentaar in Nature dat de status van Australopethicus sediba als overgangssoort voorbarig is, vooral omdat de juiste anatomische vergelijkingen met andere fossielen nog niet zijn gedaan of onmogelijk zijn. Van veel vroege Homo-soorten, waarvan sommige zo oud zijn als Karabo, zijn alleen fragmenten bewaard gebleven, zoals een schedel of kaak. Hand- en voetbeentjes ontbreken vaak. Bovendien hebben Berger en collega’s het hersenafgietsel alleen vergeleken met de herseninhoud van chimpansees en moderne mensen, en niet met die van andere Homo-fossielen.

Rest nog de onduidelijkheid over soort- en bijnamen. De soortnaam sediba betekent ‘bron’ of ‘fontein’ in het Sesotho, zoals Johan van Schaik terecht opmerkte, maar de bijnaam van het fossiel is toch echt ‘Karabo’, wat in het Setswana ‘antwoord’ betekent. Deze naam is bedacht door een Zuid-Afrikaanse scholiere, die deelnam aan een prijsvraag waarin scholieren werd gevraagd om het fossiel een naam te geven. Bonuspunt, daarom, voor HenkJVinke.