'Op een festival als Glastonbury vallen elk jaar vijf doden'

De aanleiding

Het zomerfestivalseizoen is in volle gang. Vorig weekend was het Deense Roskilde Festival, afgelopen weekend was Exit in Servië en het kleinere Melt in Duitsland. Allemaal evenementen waar heel wat Nederlandse jongeren heengaan. Die festivals moeten de komende jaren ‘clean’ worden, stelt Jan Smeets, organisator van Pinkpop, in een gesprek met journalisten van de Belgische krant Het Laatste Nieuws. Hij voorspelt dat in de nabije toekomst op festivals drugsgebruik niet meer gedoogd zal worden en er ook niet meer gerookt mag worden. Ook alcoholgebruik wordt aan banden gelegd, wellicht zelfs verboden door „de politici”, zoals Smeets door Het Laatste Nieuws wordt geciteerd. Smeets stelde: „Vergeet niet dat er op een festival als Glastonbury elk jaar gemiddeld vijf doden vallen.” Onder meer de websites van de Volkskrant, het AD en 3voor12 namen het bericht van Het Laatste Nieuws over. Lezer Tom Smeets wil weten of het waar is dat op een festival als Glastonbury elk jaar gemiddeld vijf doden vallen.

Interpretatie

Het Glastonbury Festival is een groot muziekfestival in Groot-Brittannië, dat sinds 1970 bestaat. Sindsdien is het een jaarlijks festival, dat inclusief dit jaar zes keer niet doorging om verschillende redenen, variërend van logistieke problemen tot landschapsherstel. In totaal vond het tot nu toe dus 36 keer plaats. Bij de laatste editie in 2011 (dit jaar ging het festival niet door vanwege een gebrek aan wc’s en politieagenten door de naderende Olympische Spelen) waren alle 137.000 tickets binnen een paar uur verkocht.

In een reactie verklaart Jan Smeets dat hij niet wist dat de Vlamingen met wie hij in gesprek was op het Deense Roskilde Festival journalisten waren. Er was op dat moment net een festivalganger overleden na een overdosis drugs en de journalisten wilden van Smeets weten of er op Pinkpop al eens een drugsdode was gevallen – wat volgens Smeets niet het geval is. Hij vertelde hen dat hij tijdens een bezoek aan het Glastonbury Festival hoorde dat daar altijd gemiddeld vijf doden vallen. En dat daar geen ruchtbaarheid aan wordt gegeven. „Dat lees je niet in de krant. Ik kan me voorstellen dat ik dat zelf ook niet bekend zou maken.” Dit omdat volgens Smeets dodelijke incidenten een festival altijd blijven achtervolgen. Hij verwijst naar Roskilde, waar in 2000 negen doden vielen tijdens een optreden van Pearl Jam. Smeets benadrukt nu dat hij niet zeker weet of er inderdaad jaarlijks gemiddeld vijf doden vallen op het Glastonbury Festival. „Ik zou dat nooit gezegd hebben als ik had geweten dat ik met journalisten praatte.”

Dat was wel wat er in de media verscheen, dus checken we of tijdens de 36 edities dat het Glastonbury Festival plaatsvond, er inderdaad gemiddeld vijf doden vielen.

En, klopt het?

We duiken in de archieven van de Britse kranten The Independent, The Guardian, The Times en The Observer, in de veronderstelling dat zij melding hebben gemaakt van eventuele doden op het Glastonbury Festival – voor zover ze daarvan af wisten. Tussen 1970, het jaar waarin het festival werd opgericht, en 1985 is er niets te vinden. In 1986 wordt geschreven over een auto-ongeluk, waarbij een busje met festivalgangers, op weg van Glastonbury naar Londen, in botsing raakt met een personenauto. Er worden dertien doden geteld, onder wie de vier inzittenden van de personenauto. Of er alcohol of drugs in het spel waren, is onduidelijk.

De eerstvolgende keer dat er melding wordt gemaakt van een dode is in 1994. De oorzaak is vermoedelijk een overdosis drugs. In 1997 overlijden twee mensen, mogelijk drugsgerelateerd, in 1998 is er één dode (doodsoorzaak onbekend) en in 2004, 2005 en 2007 steeds ook één dode door een vermoedelijke overdosis. In 2010 stierven twee mensen op Glastonbury, mogelijk wederom door drugsgebruik, en in 2011 één persoon (doodsoorzaak onbekend).

Het is mogelijk dat de Britse kranten niet van alle doden op de hoogte waren, zoals Jan Smeets stelt. Wel is in dat licht opvallend dat de kranten vaak heel nauwkeurig schrijven over het aantal gewelds- en drugs-, en andere incidenten. Kennelijk waren ze daar wel van op de hoogte.

De persvoorlichting van het Glastonbury Festival zelf geeft geen uitsluitsel; zij zegt zich niet prettig te voelen bij dit artikel en heeft het gevoel verkeerd neergezet te worden. Maar voor zover wij kunnen checken, is het gemiddeld aantal doden per Glastonbury Festival vanaf de oprichting in 1970 nog geen 0,3. Het auto-ongeluk niet meegerekend – dat vond niet plaats tijdens het festival. Gerekend vanaf 1994 – het jaar waarin de eerste vermoedelijke drugsdode in de krantenarchieven opdook – vond het festival vijftien keer plaats en was het gemiddeld aantal doden per festival nog geen 0,7.

Dat er tijdens het Glastonbury Festival soms een dodelijk incident plaatsvindt, is overigens niet uniek voor dit festival. Op een ander groot muziekfestival, het Exit Festival in Servië, overleed in 2008 een vrouw nadat er een boomtak op haar tent viel. En in 2009 maakte een man er een dodelijke val van een muur. Op het Roskilde Festival in Denemarken overleed dit jaar, net als in 2010, een man aan een drugsoverdosis. In 2011 kwam er een meisje om het leven na een val van een toren en in 2000 overleden negen mensen door gedrang vooraan bij het podium. Op Pukkelpop in het Belgische Hasselt vielen in 2011 vier doden tijdens hevig noodweer.

Festivals met een gemiddelde van vijf doden per jaar heeft next.checkt niet kunnen vinden.

Conclusie

De vier Britse kranten The Independent, The Guardian, The Times en The Observer die next.checkt erop nasloeg, berichtten tussen 1970 en 2011 geen enkele keer over vijf doden op het Glastonbury Festival. Sinds 1994 – het jaar waarin de eerste dode viel, vermoedelijk door een overdosis drugs – vond het festival vijftien keer plaats. Acht keer daarvan vielen er één of twee doden, met in totaal tien doden. Pinkpoporganisator Jan Smeets zegt dat de kranten niet van alle doden op de hoogte zijn. Maar omdat de kranten wel gedetailleerd over andere incidenten schrijven en ook over enkele slachtoffers, achten wij het onwaarschijnlijk dat er jaarlijks zo’n vijf slachtoffers niet worden opgemerkt. Ook bij andere grote, Europese festivals – Smeets spreekt over „een festival als Glastonbury” – hebben wij een jaarlijks gemiddelde van vijf doden niet gevonden. De uitspraak dat op een festival als Glastonbury elk jaar gemiddeld vijf doden vallen, beoordelen wij dan ook als onwaar.