Kun je in de schaduw ook een kleurtje krijgen?

Het is vakantie, dus hoogste tijd om een paar vakantiemythes te onderzoeken. Vandaag de mythe dat je ook in de schaduw bruin kunt worden. Is dat eigenlijk wel zo?

Dat hangt af van je interpretatie van het begrip ‘schaduw’, zegt Marc Allaart van het KNMI. De straling van de zon die de aarde bereikt bestaat uit zichtbaar licht, infraroodlicht (warmtestraling) en onzichtbare ultraviolette (uv)-straling. Onder invloed van uv-straling produceert de huid het beschermende pigment melanine en wordt je bruin. Maar te veel uv-straling in een korte tijd zorgt ervoor dat je verbrandt.

Maar dan. „Ongeveer de helft van de ultraviolette straling die de zon richting aarde stuurt, bereikt op een onbewolkte zomerdag rechtstreeks de grond. De andere helft wordt verstrooid in de lucht door botsingen met moleculen voor ze de aarde bereiken”, vertelt Allaart. Door deze verstrooiing zit er ook uv-straling in de onbewolkte, blauwe lucht op momenten dat je geen direct zonlicht ziet.

Vaak schermen mensen in de schaduw van een parasol of luifel zich enkel af van direct zonlicht, zegt Allaart. „Maar de verstrooide uv-stralen uit de blauwe lucht bereiken nog steeds de huid.” Je kunt dan inderdaad een kleurtje krijgen. Allaart: „Je kunt zelf inschatten hoeveel uv er op je valt door te kijken hoeveel blauwe lucht je nog ziet.” Zodra je vanonder je parasol geen blauwe lucht meer ziet, ben je uv-veilig.

Het idee dat zonnestralen weerkaatsen op oppervlakten als water of een zandstrand en daardoor onder een parasol belanden, is volgens Allaart een fabel. „Wolken en vers gevallen sneeuw weerkaatsen uv-straling heel goed. Alle andere oppervlakken erg slecht, ongeveer 5 procent. Van weerkaatst zonlicht zul je dus niet snel verbranden.”

Dit ontkracht meteen de mythe dat je op een luchtmatras in zee sneller verbrandt omdat er via het water een dubbele dosis uv op je valt. Onzin, volgens Allaart, net als het idee dat je achter glas kan verbranden. „Glas laat bijna geen uv door.”

Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar vraag@nrc.nl