Dansen tot de morgen, en meteen even het van boosten imago Servië

Afgelopen weekend trok Exit in Servië ruim 200.000 bezoekers. Het popfestival ontstond uit protest tegen Milosevic. Nu is het vooral goed voor de economie.

Meer dan 200.000 festivalgangers trokken het afgelopen weekend naar Novi Sad te Servië, voor het inmiddels over de hele wereld geprezen Exit Festival. Een evenement dat uitgroeide van een protest tegen het beleid van Slobodan Milosevic tot een van de grootste muziekfestivals van Europa.

„We wilden vooral een bewustzijn creëren”, zegt Bojan Boškovic, die het festival in 2000 oprichtte met twee vrienden. „Veel jongeren waren niet van plan om destijds te gaan stemmen, dus besloten wij een concert te organiseren met naast het podium grote schermen, waarop de schade van het bewind onder Milosevic getoond werd en daarmee het belang van een verandering.”

De eerste editie van het festival vond plaats op de universiteitscampus van Novi Sad en duurde in totaal honderd dagen: tot twee dagen voor de verkiezingen. Met de slogan ‘Exit out of ten years of madness’ zette het festival de eerste stap richting het omverduwen van de regering.

Sindsdien heeft het Exit Festival veel betekend voor Servië als land en dan met name voor de Servische jongeren. Zo maakte de organisatie zich hard voor het afschaffen van het Visa-regime. Want na jaren van isolatie was het voor jongeren zo goed als onmogelijk om te gaan studeren of werken in het buitenland. Exit zorgde voor de doorbraak. Daarnaast geeft het festival de economie een boost: Exit heeft het land honderden miljoenen opgeleverd.

Naast het festival organiseert het bedrijf het het hele jaar door conferenties waar progressieve jongeren uit de regio bij elkaar komen. Maar alle vooruitgang ten spijt is Servië nog altijd een land met veel problemen. De gemiddelde levensverwachting is laag. En de hoogopgeleide jongeren verlaten het land massaal in de hoop ergens een beter bestaan te kunnen opbouwen. De achterblijvers zijn conservatieve ouderen. Zij zien het Exit Festival niet als verrijking van Servië , maar verfoeien het juist. „Zij denken dat op Exit alleen maar junks rondlopen en jongeren die ontspoord zijn. Dat zorgt ervoor dat de lokale bezoekers een ‘wij tegen hen’-gevoel hebben op het festival”, vertelt Ivan Maksimovic (24), die het festival al jaren bezoekt. Met name in het zuiden wonen bijna alleen maar ouderen. Vergeleken met de rest van Europa is het alsof je honderd jaar terug in de tijd reist, vindt hij.

Net als andere jongeren die niet van plan zijn het land de rug toe te keren, hoopt Ivan dat het festival veel buitenlanders blijft trekken. Niet alleen omdat het goed is voor de economie, maar vooral omdat de beeldvorming over Servië doorgaans positiever wordt na een bezoek aan Exit. Ook dit jaar zijn er voornamelijk toeristen op het festival. De Engelsen zijn met ongeveer 10.000 bezoekers ruim vertegenwoordigd. En er lopen naar schatting circa 1500 Nederlanders rond.

Er stonden dit jaar weer grote bands op het podium, zoals Guns N’ Roses en New Order en dancesterren als Avicii. Ook Nederland was goed vertegenwoordigd dankzij het label Bmkltsch Rcrds, dat op vrijdag een podium mocht programmeren en daarvoor onder meer Bart B More en Baskerville uit eigen land meenam.

„Ik zie het vooral als een visitekaartje”, zegt Michiel Thomassen van Boemklatsch . „Volgend jaar willen we met de hele Bmkltsch groep langs verschillende festivals. Dit is natuurlijk een prima begin.”

Het Exit Festival is een bijzonder avontuur. Vier dagen (en vooral nachten) is het Petrovaradin Fort de locatie waar duizenden mensen niet zelden met open mond rondlopen tijdens de ontdekkingsreis die Exit in petto heeft. Wie even geen zin heeft in een van de headliners heeft er gerust een dagtaak aan om het terrein te verkennen. Overal zitten kleine verrassingen verstopt. Zo duikt er tijdens een ronde over het terrein een podium op in een kleine vallei, waarop tientallen mensen ter plekke een choreografie leren en uitvoeren. Even verderop staat op een ander podium een tweetal meisjes te zuchten terwijl op de achtergrond een erotische film getoond wordt.

Eén moment mag je als Exit-ganger niet missen: de zonsopgang bij de Dance Arena, op de Main Stage na het grootste podium van het festival. Het podium ligt aan de rand van het fort en doet qua indeling denken aan een oud Grieks amfitheater. Op de eerste dag van het festival was het er dringen voor Jacques Lu Cont en Avicii, die beiden voor een waanzinnig feest zorgen.

De bezoekers van het Festival gaan tot laat door. Of eigenlijk tot vroeg: om zeven uur ’s ochtends wordt er nog intensief gedanst. De sfeer en omgeving in combinatie met lage prijzen en tropische temperaturen maken van Exit misschien wel het mooiste festival van Europa. „Oké, de politieke laag is niet zo dik als vroeger”, concludeert een bezoeker, „maar ik zie hier genoeg positiviteit om een jaar lang tevreden te zijn. Bovendien kan elke editie nog altijd de laatste zijn.”