Vaccins houdbaar in zijde

Medicamenten op eiwitbasis zoals vaccins, immuunglobulinen en een groot aantal antibiotica blijven langer goed als ze worden ingepakt in microscopisch kleine zijdedeeltjes. Invriezen wordt overbodig: de middelen blijven zelfs boven de 50°C nog maanden goed. Daarmee hebben onderzoekers een oplossing gevonden voor een probleem waar vooral derdewereldlanden mee kampen. Doordat de infrastructuur er vaak ontbreekt om de medicijnen en vaccins goed gekoeld te houden, verliezen ze al veel van hun werking voordat ze kunnen worden toegediend. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie gaat zo ongeveer de helft van alle voor die landen geproduceerde vaccins verloren. Inbedden in zijde werkt zelfs beter dan alternatieve bewaarmethoden zoals vriesdrogen (Proceedings of the National Academy of Sciences, 9 juli).

De zijdedraden van de zijderups hebben een unieke molecuulstructuur die ze ijzersterk maakt en bestand tegen vocht en extreme temperaturen. De zijde-eiwitten bevatten kleine holletjes waarin ruimte is voor andere eiwitten, zoals een vaccin. Die ruimtes zijn waterafstotend en bovendien zo klein dat een eiwit daarin niet de ruimte krijgt om van vorm te veranderen. Daardoor kunnen ze niet denatureren.

Een mazelen-, bof- en roodvonkvaccin is ongekoeld na enkele dagen niet meer bruikbaar. Opgenomen in nanodeeltjes zijde en opgeslagen bij 45° C verloor het in zes maanden echter slechts 15 procent van zijn oorspronkelijke activiteit. Van het antibioticum tetracycline was na twee weken opslag bij 60°C nog 90 procent van de activiteit over. Normaal zou het al bedorven zijn.

Huup Dassen