Sluit je ogen, je ziet een geoliede geldmachine

Diverse Amerikaanse instanties doen onderzoek naar de blunder van 4,4 miljard dollar bij JP Morgan Chase. Superbelegger Warren Buffet is vergevingsgezind.

Een blunder van 4,4 miljard dollar, ofwel ruim 3,6 miljard euro. Dat is de voorlopige eindstand van de fout die twee Londense handelaren van JP Morgan Chase hebben veroorzaakt.

De twee, de Franse handelaar Bruno Iksil – bijnaam de Londense Walvis – en zijn baas, Achilles Macris, hadden vanuit het JP Morgan- filiaal in de Britse hoofdstad zogenoemde synthetische derivatenposities opgebouwd die zo groot waren dat een afbouw ervan de markten zou doen instorten. Toen Iksil een verkeerde positie innam en hedgefondsen die posities aanvielen, kon de portefeuille niet worden geliquideerd en moest de bank het hele verlies zelf nemen.

Het bedrag van 4,4 miljard werd gisteren bij de presentatie van de halfjaarcijfers bekend gemaakt door Jamie Dimon, de 56-jarige bestuursvoorzitter van de grootste bank van de Verenigde Staten gemeten naar balanstotaal. En, zei hij, het verlies kan nog verder oplopen, tot wel 6 miljard dollar.

Als gevolg van de tegenvaller daalde de winst van JP Morgan naar 5 miljard dollar, 9 procent minder dan in dezelfde periode vorig jaar. De bank verloor sinds het bekend worden van de blunder op 5 april dit jaar al bijna 40 miljard dollar aan beurswaarde.

De openheid van Dimon over de verliezen kan als een koerswijziging worden gezien. Toen de bank bij de presentatie van de eerste kwartaalcijfers op 13 april voor het eerst op de zaak reageerde, sprak Dimon nog van „een storm in een glas water”. Vier weken daarna moest hij erkennen dat de schade van de handelstransacties mogelijk op kon lopen tot 2 miljard dollar en nu is dat dus meer dan verdubbeld tot 4,4 miljard. Dimon moest zich vorige maand twee keer verantwoorden voor een parlementaire onderzoekscommissie over de verliezen. Daar erkende hij schuld en zei uiteindelijk verantwoordelijk te zijn voor de gang van zaken. „Ik ben het eindstation”, zei hij. Diverse Amerikaanse instanties doen onderzoek naar de blunder.

JP Morgan maakte daarna snel schoon schip. Alle medewerkers op de afdeling waar de kredietderivaten werden verhandeld hebben de bank inmiddels verlaten. Ook de eindverantwoordelijke van de zakenbank waar de Londense afdeling onder viel, Ina Drew, vertrok bij de bank. Zij kreeg 57,5 miljoen dollar in aandelen mee. Overigens overweegt JP Morgan voor het eerst in de geschiedenis (een deel van) de bonussen terug te halen als blijkt dat er onrechtmatig is gehandeld.

Dergelijke blunders kunnen een bank snel fataal worden. Dimon maakte daarom vanmorgen hoogstpersoonlijk twee uur vrij om met zijn belangrijkste beleggers te spreken over de kwestie. Supermiljardair – en aandeelhouder in JP Morgan – Warren Buffet zei direct na het verschijnen van de cijfers tegen Bloomberg TV dat de reputatie van JP Morgan Chase wat hem betreft niet geschonden was. „Ik heb zelf genoeg fouten gemaakt om erg vergevingsgezind te zijn als dit soort dingen gebeuren”, aldus de eigenaar van beleggingsvehikel Berkshire Hathaway.

Buffets vertrouwen in JP Morgan en Jamie Dimon wordt gesteund door de prestaties van de bank. Wie even de ogen sluit voor de kredietderivatenblunder, ziet nog steeds een goed geoliede geldmachine, die meer wist te verdienen aan credit cards, hypotheken en zakelijke leningen. De valuta- en aandelenhandel van de bank hadden fors te lijden onder de slechte economische situatie. De omzet daar daalde van 5,4 naar 4,5 miljard dollar.

Tegenover de winstdaling bij JP Morgan, stond gisteren de forse winstsprong van de grootste Amerikaanse bank gemeten naar beurswaarde, Wells Fargo. De winst van de hypotheekgigant steeg van 3,9 miljard dollar in het tweede kwartaal van 2011 tot ruim 4,6 miljard dollar in het afgelopen kwartaal.

Ironisch genoeg wist Wells Fargo maximaal te profiteren van de ellende in Europa. De bank nam grote portefeuilles met leningen over van onder meer de noodlijdende Duitse bank WestLB. Het overnemen van leningenportefeuilles is in het huidige economische klimaat de enige manier voor banken om de omzet snel te verhogen. Met de overname wist Wells Fargo de aanhoudende negatieve invloed van de lage rente en de smalle marges effectief gecounterd. De komende weken komen ook de andere grote Amerikaanse banken met halfjaarcijfers.