Moskou: Assad noodzakelijk kwaad

Tot ergernis van het Westen weigert Rusland de opstand tegen het Syrische regime te steunen. „Moskou’s motieven worden niet begrepen”, zegt analist Roeslan Poechov.

De Russische steun voor het regime van de Syrische president Assad stuit in het Westen op veel kritiek. Vooral de Amerikaanse regering verwijt Moskou dat het Assad de hand boven het hoofd blijft houden, ook nu het geweld in Syrië al zestien maanden voortduurt en ontaard is in een bloedige burgeroorlog.

Maar over de Russische opstelling bestaan veel misverstanden, zegt Roeslan Poechov, defensieanalist en directeur van de denktank Centrum voor de Analyse van Strategieën en Technologie in Moskou. „Velen in het Westen begrijpen de motieven van Rusland niet, of stellen ze verkeerd voor. Het zou Rusland gaan om het veiligstellen van zijn marinebasis in de Syrische havenstad Tartus. Om de wapenhandel met het Syrische regime. En om de laatste bondgenoot in het Midden-Oosten niet kwijt te raken. Maar dat is allemaal van secundair belang.”

Wat is de doorslaggevende reden?

„Rusland is bezorgd dat de radicale islam zich verspreidt en de regio destabiliseert. Ook speelt de vrees voor verzwakking van de Russische positie in een wereld waarin westerse landen eenzijdig militaire interventies uitvoeren, zoals vorig jaar in Libië.

„Dat steunpunt van de Russische marine in de haven van Tartus stelt niet veel voor: twee drijvende steigers en wat gebouwen waar niet meer dan vijftig man gelegerd zijn.

„En Syrië is wel een goede klant van de Russische wapenindustrie, maar dat moet je niet overdrijven. Damascus is goed voor 5 procent van de Russische wapenexport.

„Wat er nu in Syrië gebeurt is niet goed. Maar in Moskou ziet men dit autoritaire regime als een noodzakelijk kwaad, beter dan het alternatief van een fundamentalistisch bewind. Israël denkt er net zo over, al zal het dat als bondgenoot van Amerika niet hardop zeggen. In Israël hebben ze gezien waar verkiezingen toe kunnen leiden toen de Palestijnen kozen voor de fundamentalistische Hamas.”

Is er in Rusland geen verontwaardiging over de gewelddadige repressie van de opstand in Syrië?

„Door onze geschiedenis hebben de aantallen doden hier een ander gewicht dan in Nederland, waar tien doden misschien al als veel wordt gezien.

„En we zien de huichelachtigheid van het Westen. De opstand in Bahrein is neergeslagen door het leger van Saoedi-Arabië, met hulp van de Verenigde Staten. Dat was kennelijk geen punt. Het Westen meet met twee maten.

„Voor Rusland tellen de belangen op lange termijn. Als er een opstand zou zijn in Jordanië, dat geen bondgenoot van Rusland is, steunden we de regering ook. Omdat we altijd tegen de opkomst van de fanatieke islam zijn zoals die door onder meer Saoedi-Arabië wordt bevorderd.”

Laatst riep Hillary Clinton de landen van ‘ de Vrienden van Syrië’ op om Rusland een prijs te laten betalen voor zijn opstelling.

„Daarmee ging ze een klein beetje te ver. Dat was een directe bedreiging aan het adres van president Poetin en de Russische soevereiniteit. Als ze geen vrouw was geweest had ik de geantwoord wat haar collega Lavrov eens tegen de Britse minister Miliband zei: ‘Who are you to fucking lecture me? Read my lips!’ ”

Hebben de bittere verwijten ernstige gevolgen voor de relatie tussen de Rusland en Amerika?

„Ach, iedereen komt op voor zijn eigen belangen. Het gaat niet zo diep. De relatie met Amerika is als een appartement. Er is een kamer waar we vrienden zijn, daar werken we bijvoorbeeld goed samen om de verspreiding van kernwapens tegen te gaan. Dan is er een kamer waar we onderhandelen. En er is een kamer waar we ruzie maken. Dat laatste is het meest interessant om over te schrijven. Maar ondertussen gebeurt er in die eerste twee kamers van alles.”

Denkt Rusland echt dat het Westen uit is op militaire interventie?

„Dat het Westen vorig jaar in Libië een resolutie van de Veiligheidsraad gebruikte voor regimewijziging heeft in Moskou veel kwaad bloed gezet. Dat speelt nog steeds.”

Zal Rusland zijn standpunt herzien en Assad laten vallen?

„In dit land kan van alles gebeuren, maar het zou me zeer verbazen.”