Gun uw adhd-hoofd wat stevige non-fictie

Voor de vakantiekoffer maakt Maartje Somers deze week een keuze uit het aanbod aan laaggeprijsde non-fictie. Met hersentips, het vleesvraagstuk en de anatomie van verveling.

Het calvinisme is grondig uit de mode. Zeker tijdens de vakantie moeten we er niets van hebben, genieten is dan immers het voorschrift. Maar hoe staat het met de hersens? Als die niet kraken, wordt genieten saai. Als het hoofd niet werkt, rukken lamlendigheid en verveling op. Pak dus stevige non-fictie in, zodat u ook nog wat te weten komt daar in die hangmat, of iets heeft om te bespreken in de avondzon, ver, ver weg van Nederlandse moessons. Dat lijkt misschien calvinistisch maar het verhoogt uiteindelijk het vakantiegenot.

Wel moet u het rustig aanpakken en het overbelaste, multitaskende adhd-hoofd eerst in de languissante concentratiestand zien te brengen die nodig is voor een beetje zinnig lezen. Begint u daartoe met Verveling. Een boeiende geschiedenis van Peter Toohey (Atlas Contact, 224 blz., € 19,50). ‘Een troostrijk boek’ oordeelde schrijver Thomas Verbogt in zijn recensie (Boeken, 19.08.11). Classicus Toohey komt via de graffiti van verveelde Romeinen, Oblomov, Madame Bovary en de verveelde gezichtsuitdrukking van Victoria Beckham tot zowel een geschiedenis als een anatomie van deze vorm van walging en depressie. Passiviteit en geestelijke leegte zijn volgens Toohey oorzaken van structurele verveling. Maar dankzij die stapel in uw koffer heeft u daar dus mooi geen last meer van.

Nu bent u klaar voor ernst en medeleven, maar abstractie kunt u nog niet gebruiken. Leest u daarom het schitterende en aangrijpende Ons Kamp van Marja Vuijsje (Atlas-Contact 336 blz., € 15.-), waarvoor zij de lotgevallen van het achtkoppige bakkersgezin waaruit zij afkomstig is reconstrueerde. ‘Een grandioze biografie’, schreef Elsbeth Etty (Boeken 10.02.12), maar ook ‘een cultuur- en ideeëngeschiedenis, een sociologie van de joodse emancipatie, het verhaal van de jodenvervolging en een psychologisch portret van de overlevenden’. Behalve door de shoah wordt de familiegeschiedenis van de Vuijsjes ook gekenmerkt door het socialistische verheffingsideaal, waarmee dit boek ook een mooie geschiedenis van de tweede helft van de twintigste eeuw wordt.

Tijd voor iets vrolijkers, en wel Parijzenaars van Graham Robb (Olympus, 480 blz., € 17,50), een carnaval van beroemde en anonieme bewoners van de stad. Van Napoleons ontmaagding door een prostituee tot Hitlers tocht over de Place de la Concorde bij zijn eendaagse bezoek aan Parijs in 1940. Van schrijver tot soldaat, van crimineel tot filosoof, van politicus tot alchemist, van Zola tot Sarkozy – tal van kleurrijke en beeldend beschreven levensgeschiedenissen maken deze zoektocht naar de verloren tijd tot een heerlijk vakantieboek.

Als u dit achter de kiezen heeft bent u toe aan een echte klassieker, een monument uit de cultuurgeschiedenis, zo’n boek dat voor een permanente vakantieherinnering gaat zorgen. O ja, dit was de zomer dat u Edward Gibbon las, Verval en ondergang van het Romeinse rijk (Olympus, 966 blz., € 20,-). Subliem geschreven en volledig hors concours, biedt het die relativering van het eigen tijdsgewricht die ook bekend staat als serene rust.

Dan tot slot nog een fijne kwestie om uw tanden in te zetten. Misschien heeft Jonathan Safran Foer gelijk en is empathie een spier, die sterker wordt naarmate we hem trainen. Foer schrijft dit in Dieren eten, een verslag van zijn safari door de bioindustrie (Ambo, 336 blz., € 7,50) en zijn bekering tot het vegetarisme. Een boek dat doorgaans aanzet tot felle gesprekken aan de eettafel.

Inmiddels is de vakantie ver gevorderd. En hé, wat is er toch gebeurd met uw hersens? U staat op een kalme manier op scherp, u hongert naar meer kennis! Hoe dit zo te houden leest u op de terugweg in het vermakelijke De 10 geboden voor het brein (Balans, 64 blz., € 9,95) van René Kahn. En het verbaast u nu niet meer dat het eerste gebod luidt: studeer.

Volgens door Toohey geciteerd onderzoek hebben Britten gemiddeld zes uur per week last van verveling en vindt 17 procent van de Amerikaanse scholieren verveling een serieus probleem. Nu kan een beetje verveling geen kwaad. Maar wie zijn hersens eenmaal in de leesstand heeft gebracht en ze daar weet te houden, heeft van verveling helemaal nooit meer last. Gegarandeerd.

Maartje Somers