Gruwelfoto’s uit onbeduidend Belanda

Nederland weigert Leopard-gevechtstanks te verkopen aan Indonesië op grond van de mensenrechten. ‘Maar als het om mensenrechten gaat, hoe zit het met Nederland zelf?’, schreef het Indonesische persbureau Detik deze week nadat in Enschede twee foto’s waren opgedoken van Nederlandse soldaten die Indonesiërs executeerden tijdens de koloniale oorlog.

Ook enkele andere media drukten de afbeeldingen af. Terwijl in Nederland nog onbekend is waar de foto’s zijn gemaakt en wie er op staan, dacht de website Fajar.com het wel te weten. ‘Foto van de wreedheden van Westerling in Zuid-Sulawesi geopenbaard’, kopte de nieuwssite.

De beruchte commandant Westerling van de speciale troepen is in Indonesië hét gezicht van de Nederlandse wreedheden tijdens de politionele acties, die hier de Agresi worden genoemd.

De foto’s maakten in Indonesië lang niet zoveel los als in Nederland. Want iedereen weet toch al dat de koloniale soldaten tijdens bloeddorstig tekeer gingen? Hoe het precies zat, weten weinigen. Maar elke scholier leert dat Nederland Indonesië 350 jaar heeft onderdrukt, totdat de helden van de onafhankelijkheidsstrijd de bezetters eruit gooiden.

Die heroïsche verhaallijn werd in 2009 nog verfilmd onder de titel Rood Wit, naar de kleuren van de Indonesische vlag. In die film doen Nederlandse soldaten niets anders dan dorpen in brand steken en onschuldige Indonesiërs neerknallen.

Lokale journalisten vroegen zich vooral af of deze foto’s als bewijs kunnen dienen voor oorlogsmisdaden uit die tijd. Want men is niet vergeten dat de Nederlandse staat vorig jaar negen nabestaanden van een massamoord in het Javaanse dorpje Rawagede ieder 20.000 euro schadevergoeding gaf.

De Indonesische pers zag in de foto’s al aanleiding voor compensatie voor de slachtoffers van Zuid-Sulawesi. Maar historicus Andi Ima Kesuma van de Staatsuniversiteit van Makassar hoopt dat het niet zover komt, zei hij tegen Fajar.com. „Wij mensen uit Zuid-Sulawesi voelen schaamte als onze strijd wordt uitgedrukt in geld. Dat gaat in tegen onze waardigheid. Wij hopen alleen dat de Nederlandse staat excuses aanbiedt.”

Een enkeling legde zoals persbureau Detik het verband met de Leopard-tanks, die het Nederlandse parlement niet aan Indonesië wilde verkopen wegens schending van de mensenrechten in Papoea. Vice-voorzitter van het parlement Priyo Budi Santoso zei dat „we toch allemaal weten dat Nederland als bezetter ook ongelooflijke mensenrechtenschendingen heeft gepleegd in Indonesië”.

Maar Indonesië laat zich niet meer op stang jagen door het opgeheven vingertje van de oude kolonisator. Over de weigering werden vooral de schouders opgehaald. Het koloniale verleden is veel minder beladen dan in Nederland. Omdat wij hebben gewónnen, zei een academica uit Jakarta onlangs.

De waarheid is dat Nederland steeds minder belangrijk wordt voor Indonesië. Sinds vorig jaar heeft het land een grotere economie. Indonesië is lid van de G20, en helpt Nederland om erbij te mogen zitten. Het land had deze week nog de Duitse bondskanselier Angela Merkel op bezoek, eerder dit jaar kwamen de Britse regeringsleider en de secretaris-generaal van de Verenigde Naties langs. Waar heeft Indonesië Belanda nog voor nodig?