Een ongewenste vreemdeling

Herman van Riemsdijk-Matias Dimuro, Mar del Plata 2012. Zwart begint en wint.

A ls ik aan Loek van Wely denk, denk ik aan Almelo. Het komt door het versje van Herman Finkers: „Een stoplicht springt op rood, een stoplicht springt op groen. In Almelo is altijd wat te doen.” Net als in Almelo is er met Loek ook altijd wat aan de hand. Hij rijdt een dure auto total loss, hij springt uit een vliegtuigje met een parachute naar de plaats waar hij een simultaan moet geven, hij wint een Fries paard en verkoopt het dan niet, zoals een ander zou doen, maar zet het in de wei, en afgelopen maandag werd hij op het vliegveld van de Amerikaanse stad Newark in de boeien geslagen en het land uitgezet.

Loek had zich voorbereid op een lange Amerikaanse toernee, zoals hij vroeger ook vaak heeft gedaan. Atlantic City, New York, Saint Louis, Las Vegas, Los Angeles, dat was het reisschema.

Waarvoor komt u?, vroeg de immigratieambtenaar. Schaken, pokeren en wat lessen geven op een schaakkamp, zei Loek. Die lessen had hij beter niet kunnen noemen, want daarvoor is een werkvisum nodig, wat hij niet had. In zijn onschuld zei Loek ook nog dat hij dat vroeger wel vaker had gedaan, wat hem tot een serial offender maakte, een recidivist.

Hij werd meegenomen naar een kamertje waar hij acht uur moest wachten. Vervolgens werd hij geboeid naar een vertrekhal gebracht, waar hij nog meer dan vier uur moest wachten tot hij door de politie op een vlucht naar Londen werd gezet, waar hij vandaan was gekomen. „Het verbaasde me dat ze me niet naar Guantanamo Bay stuurden”, schreef hij op Facebook.

Wie het nog niet wist kan uit deze geschiedenis leren dat Van Wely liever in Amerika wilde spelen dan in het NK, dat morgen begint in het Amsterdamse Science Park. Er is zwaar bezuinigd op dat kampioenschap, waardoor er maar acht spelers zijn. Met Anish Giri, die in 2009 en 2011 al kampioen was, Ivan Sokolov, Jan Smeets en Erwin l’Ami is het toch nog sterker bezet dan te vrezen viel in deze zuinige tijd.

Tegelijk wordt er op dezelfde locatie een internationaal toernooi gespeeld, het ACP Golden Classic. Het heeft een wat nostalgisch karakter doordat een bijna vergeten gebruik uit de vorige eeuw voor deze ene keer gereanimeerd is: lange partijen kunnen worden afgebroken.

De sterkste speler in dat toernooi is Vasili Ivantsjoek, voor wie ook geldt dat er met hem altijd iets te doen is, al is het op een andere manier dan bij Van Wely. De partij hieronder is uit het WK rapidschaak dat een week geleden werd gespeeld in Astana, de hoofdstad van Kazachstan. De videobeelden van Ivantsjoek toen hij de winst rook, zijn spectaculair.

Sergei Karjakin werd wereldkampioen rapidschaak en Alexander Grisjtsjoek wereldkampioen blitz, partijtjes met vijf minuten bedenktijd. En Magnus Carlsen, die wint toch bijna alles wat hij speelt, was die niet in Astana? Hij was er wel, maar moest deze keer anderen voor laten gaan.

Magnus Carlsen-Vasili Ivantsjoek, WK rapid 2012. 15 minuten bedenktijd + 10 seconden per zet.

1. d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pc3 Lb4 4. Pf3 Pe4 5. Dc2 f5 6. g3 b6 7. Lg2 Lb7 8. Pd2 Lxc3 9. bxc3 Pd6 10. d5 Pa6 Een nieuwe en logische zet. Een paar keer is hier 10...c5 gespeeld. 11. 0-0 0-0 12. La3 Misschien was meteen 12. e4 nauwkeuriger. 12...Df6 13. e4 f4 14. Tab1 Tae8 15. Dd3 e5 16. Pb3 Pb8 17. Lxd6 Het lijkt een beetje vreemd om deze loper te geven, maar het is het begin van een actie die er op gericht is zwarts Pb8 gevangen te zetten. 17...Dxd6 18. c5 Df6 19. c4 d6 20. c6 Lc8 21. c5 Anders speelt zwart 21...Pa6 om daarna onbezorgd zijn initiatief op de koningsvleugel uit te bouwen. Maar wit neemt wel een groot risico; hij geeft een kwaliteit en een pion. 21...f3 22. Lh1 La6 23. De3 Lxf1 24. Txf1 bxc5 25. Pd2 Als wit met 25. Dd3 zwarts paard van a6 weghoudt, speelt zwart 25...g5 26. Pd2 g4, waarna wits loper ingemetseld blijft. 25...Pa6 26. Da3 Pb4 27. Db3 Tb8 28. Dc4 Niet meteen 28. a3 wegens 28...Pxc6. 28...Dg5 29. Pxf3 Txf3 30. Lxf3 Dd2 Wit heeft het geofferde materiaal teruggekregen, maar zijn strategie is mislukt. Hij wilde zwarts paard beteugelen, maar dat is juist zeer actief geworden. 31. a3 Pd3 32. Lg4 Tf8 33. f3 Na deze vrijwel gedwongen verzwakkende zet is wits koningsvleugel onverdedigbaar. 33...g6 Meteen 33...Tb8 was al zeer sterk geweest, maar hij werkt eerst aan de veiligheid van zijn eigen koning. 34. Db5 c4 Deze vrijpion wordt een zware troef. Wit kam hem niet elimineren, want na 35. Dxc4 beslist 35...Tb8. 35. Db7 Da5 Overbodige voorzichtigheid. Direct winnend was 35...c3 36. Dxc7 Pe1 37. Tf2 c2 38. Txd2 c1D, maar dat is een moeilijke variant om in tijdnood te berekenen. 36. Kg2 Kg7 37. h4 h5 38. Le6 Kh6 39. Kh3 Met 39. Td1 kon wit nog wat tegenstand bieden, maar niet lang meer. 39...Dd2 40. Dxc7 De2 41. De7 Dxf1+ 42. Kh2 Df2+ 43. Kh3

43...Pf4+ Er waren natuurlijk andere manieren om te winnen, maar dit is de snelste weg naar mat. 44. gxf4 Dxf3+ Wit gaf op.