Bestrijd zuur slijm bij taaislijmziekte

De luchtwegklachten van taaislijmziekte (cystische fibrose, CF) verminderen kan mogelijk zo simpel zijn als het inhaleren van verneveld bicarbonaat om het longslijm minder zuur te maken. Dit zou het risico op lastig te behandelen longinfecties verkleinen, omdat de van nature aanwezige antibacteriële eiwitten beter werken bij een hogere pH. Bij CF-patiënten is het slijm verzuurd door een verstoring in het transport van zouten.

Dat concludeert hoogleraar moleculaire afweer Henk Haagsman van de Universiteit Utrecht samen met onderzoekers van de universiteit van Iowa (Nature, 5 juli). Haagsman en zijn Amerikaanse collega’s baseren zich op onderzoek aan varkens, die door genetische manipulatie opzettelijk taaislijmziekte hebben. Zulke biggen krijgen al enkele maanden na hun geboorte last van luchtweginfecties, slijmophoping en kortademigheid. Wanneer zij behandeld werden met het pH-verhogende bicarbonaat, bleken schadelijke bacteriën in de longen snel gedood te worden door de stoffen in het longslijm.

Taaislijmziekte is een van de vaakst voorkomende erfelijke aandoeningen bij mensen. Er zitten dan mutaties in het gen voor een transporteiwit. Cellen in de longwand van patiënten scheiden minder bicarbonaat uit, waardoor het long-slijm verzuurt. Onder zure omstandigheden blijken allerlei eiwitten die helpen bij de afweer tegen bacteriën, niet goed meer te werken.

Als kinderen met CF van jongsaf aan preventief met bicarbonaat behandeld worden, zouden complicaties voorkomen kunnen worden zegt Haagsman. „Bacteriën in hun longen kunnen dan minder gauw biofilms vormen, waardoor de kans kleiner is dat er hardnekkige infecties ontstaan die moeilijk met antibiotica te bestrijden zijn. Voor het zo ver is, zal het effect van deze behandeling op de lange termijn moeten worden onderzocht.”

Taaislijmziekte heeft overal in het lichaam invloed op de uitscheiding van zouten, van de voortplantingsorganen tot en met de zweetklieren, en dat geeft ook problemen. Een inhalatiespray met bicarbonaat zou daar uiteraard geen effect op hebben. Toch denkt Haagsman dat het een grote stap zou zijn als in ieder geval de longproblemen opgelost zouden kunnen worden. „CF-patiënten werden tot voor kort gemiddeld niet ouder dan 20 jaar. Door een betere behandeling is dat nu 40 jaar geworden. Maar nog steeds zijn longinfecties bij deze patiënten doodsoorzaak nummer één.”

Sander Voormolen