Zuid-Chinese Zee splijt Aziatische top

Een bijeenkomst van de landen van het Zuidoost-Aziatische samenwerkingsverband ASEAN is gisteren op een ongekende mislukking uitgelopen door onenigheid over de aanpak van een reeks territoriale conflicten over eilandjes in de Zuid-Chinese Zee. Ook China maakt hierop aanspraak. Alle betrokkenen zijn belust op olie en gas die er onder de zee rond de eilanden liggen.

Vietnam en de Filippijnen waren erop gebrand in een slotcommuniqué een passage op te nemen over een recent incident tussen China en de Filippijnen bij de zogeheten Scarborough Shoal. Volgens Manila hoort die bij de Filippijnen. China erkent die claim niet en beide landen stuurden marineschepen naar het gebied, die ze inmiddels hebben teruggetrokken.

De gastheer van de ASEAN-conferentie, Cambodja, onderhoudt nauwe betrekkingen met China en blokkeerde volgens andere deelnemers aan het overleg zo’n verwijzing naar de Scarborough Shoal. Daardoor eindigde de ontmoeting van de ministers van Buitenlandse Zaken van de ASEAN voor het eerst in de 45 jarige geschiedenis van de organisatie zonder gezamenlijke slotverklaring.

Binnen ASEAN wordt al geruime tijd gesproken over een gemeenschappelijk gedragscode voor de Zuid-Chinese Zee. China heeft tot dusverre echter weinig belangstelling getoond voor zulke collectieve afspraken. Liever sluit het bilaterale overeenkomsten met elk afzonderlijk ASEAN-land, kennelijk in de hoop dat het dan sterker staat.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton, die de bijeenkomst in Phnom Penh ook bijwoonde, waarschuwde China dat van zo’n benadering weinig heil valt te verwachten. „Kwesties zoals vrijheid van scheepvaart en wettige exploitatie van grondstoffen onder de zeebodem gaan vaak om een groot gebied, en om dat strikt bilateraal te benaderen kan een recept voor verwarring en zelfs confrontatie zijn”, aldus Clinton.

Eerder had Clinton zelf overleg gevoerd met haar Chinese ambtgenoot Yang Jiechi, eveens in present in Cambodja. Beide ministers sloegen daarbij een verzoeningsgezinde toon aan. De ministers verklaarden dat ze wilden samenwerken op het terrein van klimaatsverandering, energiebeleid en waarschuwingen in het geval van rampen. Volgens Clinton toonde dit aan dat „de Verenigde Staten en China niet alleen kunnen samenwerken maar dat ook zullen doen in Azië”. (AP, Reuters, BBC)