Ook geen bonus voor personeel

Banken hebben geen zelfinzicht, bankiers worden beloond voor riskant gedrag en het is niet waar dat ze zonder bonus elders gaan werken. Schaf die bonus dus af, ook voor lager personeel, schrijft Kilian Wawoe.

Illustratie Angel Boligan

De Kamer steunde gisteren het voorstel om miljarden euro’s aan Nederlands belastinggeld vrij te maken voor steun aan Spaanse banken. Hiermee wordt het Nederlandse belang gediend. Toch staat de regering op het punt om een fout uit het recente verleden te herhalen. Als voorwaarde voor steun zullen directieleden maximaal 300.000 euro verdienen en geen bonussen meer krijgen. De overige 99 procent van de bankmedewerkers wordt daarentegen ontzien.

Op basis van de ervaringen met de banksector in het recente verleden zou Nederland een duidelijke eis moeten stellen: een bank die noodsteun krijgt uit het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM) mag geen bonussen meer uitkeren. Dit moet gelden voor al het personeel.

Wat hebben we geleerd van de crisis sinds 2008?

De bankensector heeft geen kritisch zelfinzicht, laat staan zelfreinigend vermogen. In ons land waren stevige politieke druk en wetten nodig om het bonus-beleid van de banken aan te scherpen. Anders verandert de bankensector niet – niet in Nederland en niet in Spanje. De kans dat Spaanse banken excessieve beloningen zelf zullen aanpakken, is nihil.

Bankiers worden nog steeds beloond voor riskant gedrag. Deze risico’s zitten niet bij de raad van bestuur, maar bij handelaren die gokken met grote bedragen. Het recente schandaal bij Barclays, waar rentes bewust werden gemanipuleerd uit eigenbelang, toont dat de beloofde cultuuromslag nog niet is doorgedrongen tot alle gelederen.

Barclays kreeg een boete van 290 miljoen pond. Er zijn aanwijzingen dat vele banken hetzelfde hebben gedaan. Toch hoeft niemand binnen Barclays zich zorgen te maken: de bonus is voor de bankier, de boete voor de bank en de rekening voor de samenleving.

Deze cirkel blijft in stand als falende banken toch bonussen mogen uitbetalen. Het is redelijk om te eisen dat een bank die steun krijgt geen bonussen uitkeert aan haar personeel, en zeker niet aan degenen die de grootste risico’s nemen.

Het argument dat bankiers zonder bonus elders gaan werken, is in de afgelopen jaren niet waar gebleken. Onderzoek heeft getoond dat het inkomen nauwelijks een rol speelt bij een verandering van baan – een vervelende baas is de meest genoemde reden om te vertrekken. Ook in Zuid-Europa verdienen bankiers significant meer dan vergelijkbaar personeel in andere sectoren. Ook zonder bonussen zal dit zo zijn. Toen in Nederland voor de top van ABN Amro/Fortis en ING de bonussen werden afgeschaft, vertrok niemand om deze reden.

Dat bankmedewerkers zouden emigreren, is haast lachwekkend. Welk buitenland zit te wachten op Spaanse bankiers? Ook in deze sector is de arbeidsmarkt niet meer wat ze geweest is. Bovendien is de arbeidsmarkt voor bankiers veel minder internationaal dan men vaak denkt, wegens het belang van de lokale taal. Ga maar na: het is erg lastig om uw hypotheek in Nederland af te sluiten bij een Spaanstalige.

Het valt te prijzen dat de raden van bestuur van de door Europa gesteunde banken hun salaris gemaximeerd zien en geen bonus meer krijgen. Toch kan de overige 99 procent van het bankpersoneel nog wel bonussen krijgen. Ze verdienen nog steeds te veel.

In het Kamerdebat van gisteren stemde een meerderheid voor het ter beschikking stellen van miljarden euro’s aan Nederlands belastinggeld. Wij zullen 5,7 procent van het totale fonds voor onze rekening nemen.

Stel, een Spaanse bank krijgt 6 miljard euro uit het ESM. Dan zit daar dus een kleine 350 miljoen aan Nederlands geld bij. De Spaanse bank staat er na het krijgen van steun weer goed voor. Mogelijk krijgt het personeel weer voor miljoenen euro’s aan bonussen. Het is maar de vraag of Nederland zijn miljoenen nog terugkrijgt.

Wat zal er met het draagvlak voor Europa gebeuren als blijkt dat een Spaanse bank een miljoen euro betaalt aan een handelaar die veel risico’s heeft genomen? Het slechte gedrag van de bankiers wordt beloond. Ons goede gedrag wordt wellicht bestraft.

Nederlands belastinggeld kan verdwijnen in de zakken van falende bankiers – deze keer Spaanse. De Nederlandse steun aan het ESM moet vergezeld gaan van een harde eis aan Spaanse banken: geef noodsteun alleen op voorwaarde dat niemand binnen die bank ook maar een cent bonus krijgt.

Dr. Kilian W. Wawoe (1972) werkte als senior- personeelsadviseur bij ABN Amro tot hij in 2010 vertrok uit onvrede. Nu is hij adviseur duurzaam belonen en verbonden aan de Vrije Universiteit van Amsterdam.