Maak van ziekenhuizen een BV - dat bespaart zeer veel geld

Waarom zijn ziekenhuizen nog zo georganiseerd als in de negentiende eeuw? Maak van ziekenhuizen toch bedrijven, betoogt Jan Heijmans.

Een ziekenhuis is een non-profitorganisatie, maar economisch bezien is het een enorme bron voor winsten. Talloze mensen verdienen aan een ziekenhuis, onder wie natuurlijk artsen, maar ook leveranciers van geneesmiddelen en apparatuur. Bovendien vormen ziekenhuizen een interessante, stabiele markt voor private en professionele beleggers.

En er zijn nog meer winsten te behalen. Zo kan er beter worden gepland en kunnen behandelingen effectiever worden.

Het bestaande organisatiemodel van een ziekenhuis is fundamenteel onbestuurbaar. Het stamt nog uit de tijd van de charitatieve zorg door nonnen en diaconessen. De arts ontving een zogenoemd ‘ereloon’.

Dit moet anders. Ziekenhuizen moeten winst kunnen maken.

De medisch specialist verricht zijn werkzaamheden binnen een ziekenhuis. Zijn declaraties stuurt hij naar de zorgverzekeraar. Ziekenhuiskosten, zoals huisvesting, salaris van de verpleegkundigen, laboranten, assistenten, administratie en technische dienst, alsmede de kosten van genees- en verbandmiddelen, de bediening van specifieke kostbare apparatuur en instrumentarium, komen voor rekening van het ziekenhuis.

De medisch specialist neemt per dag onnoemelijk veel beslissingen en geeft opdracht voor nader onderzoek, therapie of behandeling , zoals laboratoriumonderzoek, röntgenfoto’s, echografisch onderzoek, operatieve ingrepen et cetera. Voor de kosten hiervan draagt hij geen consequenties. Hij kent zelfs de omvang van de kosten niet eens en wordt hierover ook niet geïnformeerd. De ziekenhuisdirectie is hiervoor verantwoordelijk. De medische verantwoordelijkheid van de arts staat dus principieel op gespannen voet met de bedrijfseconomische verantwoordelijkheid van de ziekenhuisdirectie. Deze verantwoordelijkheden zijn strikt gescheiden. Hierdoor ontstaat er een niet te managen organisatie.

Een betere, slagvaardige en toekomstgerichte oplossing is de besloten vennootschap. Ziekenhuizen, die meestal een stichting of vereniging zijn, dienen te worden omgevormd tot een besloten vennootschap, met aandelen, dividend en commissarissen. Medisch specialisten dienen de beschikking te krijgen over preferente aandelen. Deze aandeelhouders hebben dan de exclusieve zeggenschap over het medisch en algemeen beleid, benoeming van bestuurders en commissarissen en de winstverdeling. Medisch specialisten zijn in loondienst bij hun eigen BV, tegen een vast salaris. Uit de jaarwinst dient een deel te worden gereserveerd voor een extra variabele honorering. Dit geldt ook de overige ziekenhuismedewerkers. Hiermee zullen ziekenhuismedewerkers collectief bedrijfseconomisch denken en handelen.

De overige gewone aandelen of obligaties zijn bestemd voor particuliere en professionele beleggers. De ziekenhuissector, met zijn conjunctuur ongevoelige markt en een uitstekende winstpotentie, zal een zeer interessante sector zijn voor beleggers, die zekerheid zoeken.

In de tachtiger jaren waren in de Verenigde Staten de zogenoemde Health Maintainance Organizations (HMO) in ontwikkeling. Grote bedrijven sloten overeenkomsten met ziekenhuizen. Voor een vast bedrag per werknemer werd de noodzakelijke zorg geleverd. Medisch specialisten veranderden hun aanpak, van curatieve zorg naar preventieve zorg. Deze gewijzigde attitude leverde in de aanloop een fikse reductie van de kosten op – tot wel een kwart – totdat het evenwichtspunt was bereikt tussen medische noodzakelijkheid en economische mogelijkheid.

Binnen de bestaande ziekenhuizen zijn legio mogelijkheden aanwezig om kostenbesparingen door te voeren, zonder dat het ten koste behoeft te gaan van de kwaliteit van de zorgverlening. Bij het BV-model zijn er maximale prikkels voor bedrijfseconomisch handelen aanwezig. De bronnen voor kostenbesparing zijn een betere efficiency en een kritische beoordeling van de effectiviteit van behandelingen.

Jan Heijmans is voormalig ziekenhuisdirecteur.