Leven we eigenlijk nog wel in een democratie ?

De democratie loopt op haar laatste benen. Het is tijd de politiek te vernieuwen en jong en oud te verbinden, vindt Sywert van Lienden.

De democratie verkeert in terminaal verval. De conclusies van de Democratic Audit, een belangrijke Britse onderzoeksgroep, over de staat van de democratie in Groot-Brittannië zijn heftig. En ze gelden voor heel Europa.

De macht van de financiële markten is te groot, niet-representatieve politici zijn alomtegenwoordig, apathische kiezers weigeren te stemmen en het merendeel van de bevolking heeft het vertrouwen verloren in het oplossend vermogen van de politiek. Leven we nog wel in een democratie eigenlijk?

De bovengrens van de democratie wordt gesteld door de wet. Maar is er ook een ondergrens? Hoe laag moet de opkomst zijn bij verkiezingen voordat we ons afvragen of deze nog representatief is? Hoe ver moeten de ledenaantallen van politieke partijen dalen voordat we menen dat de macht in handen van een te kleine groep is geraakt?

Hoofdonderzoeker Wilks-Heeg: „In de kern moet de representatieve democratie gaan over mensen die stemmen en actief zijn binnen partijen, over mensen die contact hebben met volksvertegenwoordigers, en geloof en vertrouwen in hen hebben, en ook over politici die laten zien dat ze hun macht effectief gebruiken en in staat zijn besluiten te nemen die door een groot deel van de bevolking worden gedragen.”

Misschien is er zo’n ideale democratie in Euro Disney, maar niet in Europa.

De komende verkiezingen worden niet alleen een referendum over Europa. Ze worden vooral een referendum over de democratie en over wat generaties nog met elkaar delen. Dat zijn namelijk de twee onderwerpen die broeien onder de eurocrisis. Het is ook de scheidslijn die de politiek verdeelt. De stem op de flanken komt nu niet meer van teleurgestelde jongeren; zij stemmen minder vaak SP en PVV dan hun ouders en grootouders. Bij ouderen staat de SP op de eerste plaats, 50-plus kan 5 zetels halen en de PVV doet het ook goed. Iedereen, jong en oud, verliest zo op termijn.

In Frankrijk is wel een opmerkelijk verbond gesloten, tussen de oude verzetsstrijders en jonge Fransen. Pamfletten van negentigplussers Stéphane Hessel (‘Verontwaardig u!’) en Edgar Morin zijn door ruim een miljoen jonge Fransen onder de dertig gelezen. Het wordt als één van de redenen gezien waarom zoveel jonge Fransen op François Hollande hebben gestemd. Obama heeft in 2008 ook een politiek verbond tussen jong en oud weten te sluiten. Comédienne Sarah Silverman riep jonge Joodse Democraten op naar hun grootouders in Florida te gaan, om ze éénmaal te laten stemmen op een Democraat in het Witte Huis. 30.000 jonge Joodse kiezers vlogen in, the great schlep, en de kiesmannen vielen naar Obama. Het verbond van jong en oud had gewonnen.

In Nederland stemt 41 procent van de stemgerechtigde 25-minners niet. Tussen de 25 en 40 brengt 21 procent van de bevolking zijn stem niet uit. Het resultaat ervan is enorm. Zouden de niet-stemmers tussen de 20 en 40 gaan stemmen, dan verdelen zij, gecorrigeerd, 17 zetels. Terwijl Den Haag door een zetel twee jaar stil heeft gestaan.

Het is tijd deze verloren zetels te gaan mobiliseren door de politiek te vernieuwen en jong en oud te verbinden. Hoe? Daar wordt aan gewerkt.

Sywert van Lienden (21) is mede-initiatiefnemer van politieke beweging G500. Hij was van 2006 tot 2008 voorzitter van het Landelijk Aktie Komitee Scholieren.