Huis van Annie Schilder slaan we over, sorry hoor

Bijna dagelijks zijn ze op tv: zangers Jan Smit en het duo Nick & Simon uit Volendam. De Sterren Speurtocht staat op gespannen voet met hun privacy. „Dan moet je maar geen BN’er worden.”

Hotel Spaander, Volendam. Een serveerster, gehuld in klederdracht, zet kopjes koffie en glaasjes fris neer op een tafel waar elf vrouwen omheen zitten. Ze zijn hier voor de Sterren Speurtocht: een tocht langs de huizen van bekende Volendammers. Maar eerst is er een kort college van Henk van Wijk over de geschiedenis van het bekende dorp aan het Markermeer. Van Wijk begeleidt de Sterren Speurtocht, in opdracht van een Amsterdamse uitjesorganisator.

Een van de vrouwen draagt een zwarte trouwjurk en een kroontje op haar hoofd. Dat is Melanie. Ze wilde graag in het zwart trouwen, maar dat vond haar aanstaande man geen kleur voor een bruid. Daarom heeft haar moeder Lies voor haar vrijgezellendag een zwarte trouwjurk gemaakt. De speurtocht is een leuke verrassing voor Melanie, want ze is fan van Nick & Simon. „Ze zijn zo lekker normaal.”

Jammer is wel dat het zangduo net vandaag optreedt in Hoorn – de woonplaats van Melanie en haar moeder, tantes, nichten en vriendinnen. Die gaan we straks dus niet tegenkomen. Gelukkig liggen de muziek en televisieprogramma’s van Jan Smit en de 3J’s ook goed bij de dames. De groep houdt dus hoop dat we dan toch ten minste één J tegen het lijf zullen lopen. Melanie: „Iedereen is welkom.”

Henk van Wijk is in zijn inleidend college aanbeland bij de onderlinge verbondenheid die typerend is voor Volendam: „Alle Volendammers zijn geparenteerd. Iedereen is wel een neef of nicht van elkaar. Volendammers zijn heel hecht en hebben veel voor elkaar over. Mensen die gaan studeren, komen terug. Zij vullen bijvoorbeeld de belastingen in van andere Volendammers.” En, voegt hij toe, „als je hier een scheve schaats rijdt, weet binnen een dag het hele dorp het.” Je ziet volgens Henk aan een Volendammer niet of hij geld heeft. „Je moet hier niet willen opvallen. Jongens als Jan Smit hebben het, maar je ziet het niet aan ze.”

Hij deelt een plattegrond van het oude dorpsdeel uit, en kaartjes met vragen en tekstjes. De groep moet tijdens de speurtocht vragen beantwoorden en foto’s maken. Bijvoorbeeld van de huizen van bekende Volendammers. „Maar”, zegt Henk, „we willen geen problemen met de bewoners. Neem de foto’s dus zo neutraal mogelijk. Het hoeven geen mooie foto’s te zijn. Ik ken de huizen toch wel.” En: „Als je een bekende Volendammer tegenkomt, en je weet ’m te fotograferen, dan verdien je in één klap 50 punten.”

Waar het hun om gaat, zegt moeder Lies, is inderdaad om die sterren te spotten. „Maar wij zijn niet van die types die op BN’ers afstappen, hoor.” Zelf houdt ze, net als haar dochter, ook van de muziek van Nick & Simon. Zelfde reden ook: „Het zijn gewone jongens. Heel gewoon gebleven.”

Na tien minuten lopen over een dijk vol toeristen – Lies: „Het is alles Japanners hier” – is de eerste stop: het huis van Jan Dulles. Dulles is één van de 3J’s. Als de groep komt aanlopen, vlucht hij snel vanuit zijn voortuin zijn huis in. Lies: „Hij ziet vast al aan onze mappen dat we die Sterren Speurtocht doen.” Eva, een vriendin van Melanie, is meedogenloos: „Dan moet je maar geen BN’er worden.”

Na het huis van Monique Smit (de zus van Jan) volgt dat van Nick (van Simon). Een hoekhuis met een dichte haag van coniferen ervoor. Die heeft hij geplant voor momenten als deze, zal Henk van Wijk na afloop van de speurtocht vertellen. Maar de bomen weerhouden Joke, tante van Melanie, er niet van er even tussendoor te gluren.

De groep begint het wandelen door Volendam moe te worden. Vriendin Janneke protesteert: „Ze laten je alle kanten oplopen.” Het plan is dus om rechtstreeks door te lopen naar het huis van Jan Smit. Onderweg stoppen we bij het partycentrum waar hij getrouwd is. Op een van de geplastificeerde A4’tjes die de groep meekreeg van Henk van Wijk, staat het bewijs: een zoenende Jan en Liza, in de hal van het partycentrum. De opdracht: ‘Maak een foto van een zoenend stelletje op precies dezelfde plek.’ Nadat een foto is gemaakt van een zoenende moeder Lies en dochter Melanie, wordt verder gezocht naar de kortste weg naar het huis van Jan Smit. „Kunnen we niet tussendoor via het partycentrum?”

Gearriveerd voor een grote villa, veilig beschut met een gracht aan de ene kant en een hek aan de andere, roept iemand: „Jantje! Ik zie je vannacht in mijn dromen!” Huis gezien, en verder. De groep bestudeert de opdrachtenlijst. „Ik hoop niet dat we iemand op de tenen trappen”, zegt een van de vrouwen, „maar de huizen van Yolanthe’s moeder en Annie Schilder slaan we over. Dat redden we niet.”

Terug in Hotel Spaander. De groep laat zich uitgeput neervallen op dezelfde stoelen als anderhalf uur eerder. Henk van Wijk kijkt de ingevulde formulieren en de gemaakte foto’s na. „Fotografeer een Volendammer in klederdracht, die hebben jullie óók niet. Hoe kan dat nou?”

Veel punten hebben de dames niet gescoord. Van Wijk maakt soms groepen mee die álles vinden. „Dat zijn echte speurneuzen.” Hij begeleidt deze Sterren Speurtocht tien tot twintig keer per jaar in opdracht van Van Aemstel Produkties, een Amsterdams bureau dat uitjes voor bedrijven, families of vrijgezellenfeesten organiseert. Meestal met een link naar televisie, zoals de Ik hou van Holland-quiz en de Baantjer-speurtocht.

In Volendam zijn het volgens Van Wijk meestal vriendengroepen die zich aanmelden. Van Wijk: „Vaak weten ze alles van Jan Smits repertoire.” Mensen, zegt hij, zijn benieuwd naar de huizen van BN’ers. Zeker als ze fan van hen zijn. Volgens Van Wijk hebben de Volendamse sterren geen problemen met de speurtocht. „Fotograferen staat vrij. Maar het is onbeschoft om voor de deur te gaan staan.” Een SBS6-filmpje op de website van Van Aemstel Produkties laat zien dat die opvatting niet door alle speurneuzen gedeeld wordt. In het filmpje vertelt organisator Raoul Serrée dat hij is gebeld door Jan Smit, die klaagde dat deelnemers van de speurtocht over schuttingen klommen en door coniferen heen gluurden. Daarom vraagt Van Wijk de deelnemers nu altijd om aan de privacy van de bekende Volendammers te denken.

Maar rijk en bekend of niet, een Volendammer blijft nuchter. Gelaten lachend zegt Jan Smit aan het einde van het filmpje: „Er zijn geloof ik wel tien verschillende speurtochten in Volendam. Dat hou je niet tegen. Niks aan te doen.”

Henk van Wijk geeft Melanie een fles champagne. Normaal gesproken is die voor de beste speurder, nu voor de aanstaande bruid. Vriendin Paula vond de wandeling te lang duren. Bovendien had ze verwacht dat er een gids mee zou lopen. „Maar Mel houdt hier wel van, en daar deden we het voor.”

Anne Dohmen