Een gehate en onzinnige boete

De VVD wil ervan af, de lijsttrekker die tevens de premier van Nederland is, sprak zelfs van „die gehate langstudeerboete”. De PvdA zegt in haar verkiezingsprogramma: die langstudeerboete moet van tafel. D66 „wil de onzinnige langstudeerboete zo snel mogelijk afschaffen”. SP: idem. Partij voor de Dieren: idem. GroenLinks: idem. De leider van GroenLinks, Jolande Sap, heeft haar collega-politici zelfs opgeroepen om snel een einde te maken aan de langstudeerboete. Zij deed dit nadat de Haagse rechtbank gisteren had geoordeeld dat de boete niet in strijd is met de wet. De toegang tot het hoger onderwijs wordt er niet door aangetast. De financiële sanctie op te lang studeren (3.000 euro) kan daardoor per 1 september van dit jaar worden doorgevoerd.

Het roept de vraag op waarom politieke partijen, die in de huidige Tweede Kamer samen 104 van de 150 zetels bezetten, dit laten gebeuren. Wat zijn hun woorden in de verkiezingsprogramma’s dan waard?

De oproep van Sap komt gratuit over. Zij zat erbij, net als D66 en VVD, toen eerder dit jaar de langstudeerboete in het Lenteakkoord van vijf fracties níet van tafel ging. Het CDA valt in dit opzicht weinig te verwijten, als geestelijk vader van de boete. CDA, ChristenUnie en SP zijn bovendien tegen het leenstelsel waar VVD, PvdA, D66, GroenLinks en ook SGP voor pleiten. Over de uitwerking zijn de partijen ongetwijfeld verdeeld, met name over de betekenis van het woord ‘sociaal’ dat ze voor ‘leenstelsel’ plaatsen. Studenten kunnen zich ook laten sponsoren, meent de VVD. Hoe dan ook, een leenstelsel is een goed alternatief voor studiefinanciering, inclusief langstudeerboetes.

Het kabinet zal niet op zijn besluit terugkomen. Als het aan premier Rutte en verantwoordelijk staatssecretaris Zijlstra (VVD) ligt, wordt de wet uitgevoerd die Tweede en Eerste Kamer hebben goedgekeurd. Op zichzelf is het logisch dat het kabinet zich zo opstelt; dat past bij zijn demissionaire status. Maar toch, als zo’n royale politieke meerderheid eigenlijk tegen een maatregel is die niettemin wordt doorgezet, wringt dat. De situatie dreigt nu dat studenten de komende een of twee jaar met boetes worden geconfronteerd op basis van een systeem dat hoogstwaarschijnlijk zal worden teruggedraaid. Dat is onrechtvaardig.

De terughoudendheid die het kabinet past, geldt niet voor de Tweede Kamer. Partijen kunnen de daad bij hun woorden voegen. De langstudeerboete is een mooi onderwerp om het reces voor te onderbreken.