Snelle stemming senaat over AOW beschermt politici tegen zichzelf

Gisteren stemde de senaat in met verhoging van de AOW-leeftijd vanaf 2013. Zal daar na de verkiezingen toch niet weer aan worden gemorreld? „De wet is aangenomen, maar niet ingevoerd.”

De partijen van de Lentecoalitie (VVD, CDA, GroenLinks, D66, ChristenUnie) stemden gisteren in de senaat voor verhoging van de AOW-leeftijd. PVV, PvdA en SP waren tegen. Foto Pierre Crom

Fraai was het niet. Zorgvuldig evenmin. En laat gezegd zijn dat de Eerste Kamer niet onder zulke hoge tijdsdruk wil opereren. Toch stemde een meerderheid van de senaat gisteravond laat in met een van de grootste hervormingen van de verzorgingsstaat van de afgelopen decennia.

Vanaf volgend jaar gaat iedereen later met pensioen. De leeftijd waarop mensen het staatspensioen AOW ontvangen, ligt niet meer vast op 65 jaar, maar gaat stapsgewijs omhoog. Eerst met een maand per jaar, daarna met twee, later met drie. In 2019 ligt de pensioenleeftijd daardoor op 66 jaar en in 2023 op 67. De partijen van de Lentecoalitie (VVD, CDA, GroenLinks, D66, ChristenUnie) stemden voor. PVV, PvdA en SP waren tegen.

Het was een historisch besluit over de in 1957 ingevoerde Algemene Ouderdomswet op de laatste dag voor het reces van de Eerste Kamer. Want na jaren van omzichtig overleg over de gevoelige versobering van staatspensioen AOW wordt de pleister er door de Lentecoalitie nu in één keer hard afgetrokken. Moest het allemaal zo snel om de politiek tegen zichzelf in bescherming te nemen en te voorkomen dat de hervorming na de verkiezingen toch weer op de lange baan wordt geschoven?

De AOW-versobering is de enige grote hervorming uit het Lenteakkoord die vóór de verkiezingen van 12 september door de Tweede en Eerste Kamer is aangenomen. De hervorming van de hypotheekrenteaftrek en het ontslagrecht zijn over de verkiezingen heen getild.

Tijdens een hoorzitting in de Eerste Kamer maandag vroegen uitvoerders en deskundigen zich af waarom burgers in 2013 al een maand later met pensioen moeten, en niet in 2014 twee maanden. Dat zet toch onnodig veel druk op uitvoerders van de wet zoals de Belastingdienst en de SVB, die de AOW uitkeert?

Maar de Lentecoalitie wilde haast maken en gebruikmaken van de meerderheid die er nu is. Nu beslissen dat het een jaar later kan, brengt het risico mee dat de versobering na de verkiezingen weer jaren zou worden uitgesteld.

De grote vraag is nu of de versobering ook echt verankerd is. Senator Tof Thissen (GroenLinks) vroeg zich af hoe houdbaar de wet is. „Hoe zal het na de verkiezingen gaan?” Want ook de partijen van de Lentecoalitie hebben andere plannen voor de verhoging van de AOW-leeftijd in hun verkiezingsprogramma’s staan. D66 en de VVD willen dat de leeftijd sneller omhoog gaat. GroenLinks en CDA willen wél een overbruggingsregeling voor mensen in vroegpensioenregelingen die door de wet een maand tot anderhalf jaar met een inkomensgat komen te zitten.

Het lijkt op de gang van zaken rond de forensentaks, waarvan de Lentepartijen na het akkoord in hun verkiezingsprogramma’s afstand namen. Met dit verschil: de hervorming van de AOW is nu als wet aangenomen. Uitvoerders gaan aan de slag om burgers erop voor te bereiden. De AOW-maatregel levert op lange termijn een miljardenbezuiniging op. In het 2013 gaat het om 144 miljoen.

Als de Lentecoalitie na de verkiezingen geen meerderheid meer heeft in de Tweede Kamer, is de wet zo teruggedraaid, zei SP-senator Tuur Elzinga gisteren tijdens een pauze in het debat. „De wet is aangenomen, maar niet ingevoerd. Je hebt alleen wat kosten voor niks gemaakt. En je creëert wat verwarring bij burgers.”

Toch gaat de pensioenleeftijd sowieso omhoog. Behalve SP en PVV zijn alle partijen daar expliciet voor, maar ook bij die twee partijen is ruimte. Of het precies op de manier gaat, waar de Eerste Kamer gisteren mee instemde, is misschien nog onduidelijk. Maar de heilige grens van 65 jaar is voorgoed verleden tijd.