Na 2.500 jaar nog geen waarheid gevonden

Na 2.500 jaar nog geen waarheid gevonden

Astrofysicus Vincent Icke hield gisteren op de opiniepagina’s een betoog over feiten en meningen. Hij deed een oproep aan de ‘hoeders van de feiten’ om hiermee niet te machanderen. Met dit betoog begeeft Vincent Icke zich op glad ijs.

Feiten en meningen zijn twee volstrekt verschillende zaken. Feiten doen een uitspraak over de werkelijkheid, meningen zijn een duiding hiervan. Vanuit een wetenschappelijk-filosofisch perspectief zijn ‘feiten’ zeer ingewikkeld. Filosofen proberen al 2.500 jaar om een systeem op te tuigen dat ontegenzeggelijke waarheden bevat, maar zijn hier vooralsnog niet in geslaagd. De uitspraak van NOS-hoofdredacteur Marcel Gelauff dat feiten niet zouden bestaan is daarmee even (on)gerechtvaardigd als de stelling van Vincent Icke dat deze wel bestaan.

Meningen zijn, zoals gezegd, duidingen van feiten. De uitspraak ‘blauw is mooier dan rood’, ‘de democratie is de beste staatsvorm’, of ‘De VVD wil te snel bezuinigen’ zijn niet waar of onwaar en zullen dit ook nooit zijn. Problematisch wordt het echter wanneer meningen als feiten gepresenteerd worden. De bewering dat in Syrië het laatste jaar duizenden mensen zijn omgebracht mag, in de dagelijkse praktijk, als feit worden gezien. Een duiding hiervan zoals in de uitspraak ‘Assad moordt zijn volk uit’ is echter geenszins een feit, maar een mening.

Wat wij van onze ‘hoeders van de feiten’, de journalisten, mogen verlangen, is dat zij kritisch en zorgvuldig het onderscheid blijven maken tussen feiten en meningen. Media presenteren niet slechts feiten, maar duiden deze ook altijd in de vorm van meningen. Hoe subtiel ook.

Gelauffs uitspraak dat feiten niet bestaan, getuigt mijn inziens dan ook juist van een heel gezonde grondhouding voor de hoofdredacteur van ons dagelijkse nieuws.