Een stapje vooruit voor Spanje

Er is een sprankje licht aan het einde van de tunnel voor Spanje en daarmee ook voor de eurozone. Maandagnacht hamerden de ministers van Financiën van de eurolanden een compromis in elkaar, waarmee de afspraken van de jongste Europese top over steun aan de Spaanse banken zijn verduidelijkt. Madrid ontvangt een lening van 30 miljard euro van het Europese Stabiliteits Mechanisme (ESM), het nieuwe permanente noodfonds, om de eerste nood van zijn banken te lenigen. Dit gaat nog via een apart fonds van de Spaanse overheid, waardoor het bedrag op de balans van de staat terechtkomt. Pas als de landen eind dit jaar een gemeenschappelijk bankentoezicht zijn overeengekomen, kan de bankensteun worden opgevoerd naar de benodigde 100 miljard en loopt de geldstroom rechtstreeks van ESM naar de banken.

Dan pas is de dodelijke spiraal tussen staat en bank verbroken. In die spiraal moet de Spaanse overheid nu de banken steunen, maar komt daarmee zelf zodanig in de problemen dat zij wordt afgesneden van de kapitaalmarkt. Zo wordt de staat voor zijn financiering afhankelijk van de banken die hij zelf steunt. Deze wederzijdse wurggreep werd Ierland bijna fataal.

Spanje krijgt ook een jaar meer de tijd om zijn begrotingstekort terug te dringen.

Een optimist ziet in de afspraken van maandagnacht een doorbraak, waarbij langzamerhand een bankenunie ontstaat in de eurozone, als eerste opstap naar de diepere integratie die nodig is om de eurozone daadwerkelijk te laten functioneren.

Maar er zijn nog tal van hordes. Tekenend is dat de markt het nog steeds niet vertrouwt. De rente op Spaanse staatsleningen bleef ook vanmorgen tegen de 7 procent. Parlementen zullen zich willen uitspreken over de overeenkomst. De Tweede Kamer komt er morgen voor terug van reces. De precieze vorm van het gemeenschappelijke bankentoezicht is nog onduidelijk. Dat project kan nog spaak lopen waardoor het gehele Spaanse concept weer op de helling staat. De economische situatie en het vertrouwen kunnen verder eroderen.

Ook de status van het ESM, zoals de vraag of het fonds de bevoegdheid krijgt zonodig zelf staatsleningen te kopen of zelfs een bankvergunning om zo de slagkracht te vergroten, is onderhavig aan een voortgaand politiek debat. Met name in Duitsland.

De stap was klein, de tunnel is nog lang. Maar het is al heel wat dat er maandag überhaupt vooruitgang is geboekt.