ASML is een kleine maar cruciale pion

Chipfabrikant Intel steekt de komende jaren 3,3 miljard euro in ASML. Ook andere fabrikanten doen mee aan deze chip- en banenmachine.

Redacteur Technologie

Rotterdam. Technologiebedrijf ASML smeedt een pact met de grootste chipfabrikanten ter wereld om samen processors te ontwerpen voor de komende generaties smartphones, tablet-pc’s en andere elektronica. Daarmee zijn miljarden gemoeid.

ASML tekende gisteren een overeenkomst met zijn belangrijkste klant, de Amerikaanse chipmaker Intel. Die wil 15 procent van de ASML-aandelen kopen (2,5 miljard euro) en steekt nog eens 829 miljoen euro in de ontwikkeling van nieuwe lithografiemachines. De verwachting is dat ASML ook twee andere klanten aan zich bindt: elektronicagigant Samsung en chipfabrikant TSMC uit Taiwan kunnen samen maximaal 10 procent aandelen overnemen. „Deze onderhandelingen zijn al gaande, maar Intel reageerde als eerste”, aldus ASML-topman Eric Meurice.

ASML verwacht 1.000 tot 1.200 extra specialisten nodig te hebben om nieuwe chipmachines te ontwerpen. Op dit moment werken ongeveer 4.000 technici bij het bedrijf in Veldhoven. Komend jaar komen daar enkele honderden bij. Ook instellingen als TNO en regionale toeleveranciers zullen profiteren van extra werkgelegenheid. Het is een impuls voor de regio, waar veel kennisintensieve bedrijven zitten. Demissionair minister Maxime Verhagen (CDA, Economische Zaken) noemt de deal „een enorme impuls aan onderzoek en ontwikkeling in de hightech”.

ASML, een voormalige Philipsdochter, is met 5,6 miljard euro omzet per jaar een relatief kleine schakel in de wereldwijde chipindustrie (250 miljard euro). Maar het is wel een belangrijke schakel: de lithografiemachines bepalen hoe fijnmazig de verbindingen in geheugenchips en processors zijn. De nauwkeurigheid wordt uitgedrukt in nanometers, een miljoenste van een millimeter.

ASML-technologie zit dus in de haarvaten van smartphones, tablet-pc’s, laptops en webservers. Elke nanometer vooruitgang die in Veldhoven wordt geboekt, levert snellere, zuiniger en voordeliger chips op.

Maar wat bezielt ASML om een kwart van zijn aandelenkapitaal ter beschikking te stellen aan zijn klanten? De overstap naar nieuwe technologie vergt miljardeninvesteringen, zowel voor ASML als de chipfabrikanten die de lithografiemachines kopen. Daarom ligt het voor de hand de invoering van nieuwe productiemethoden te synchroniseren.

Het voordeel voor ASML is dat het voor de komende vijftien jaar een technologie ontwikkelt waarnaar gegarandeerd vraag is. Intel zegt dat het nieuwe machines zal afnemen. Die zekerheid is belangrijk omdat de bereidheid te investeren erg conjunctuurgevoelig is: de prijzen van chips en computergeheugen wisselen om de haverklap, de vraag naar nieuwe gadgets is onvoorspelbaar. Als het economisch tegenzit, sluiten chipfabrieken hun productielijnen en is er geen behoefte aan nieuwe machines. Dat gebeurde in 2009, toen ASML dankzij de financiële crisis alle flexibele krachten moest ontslaan.

En wat schieten de chipfabrikanten op met de deal? Met een deelname in ASML verzekeren zij zich van een cruciale toeleverancier. Als Samsung en TSMC ook tekenen, dient het pact als een beschermingsconstructie: chipfabrikanten kunnen voorkomen dat een concurrent ASML opkoopt. Financieel directeur Peter Wennink benadrukt dat een overname sowieso onmogelijk is.

Zie ook: Commentaar, pagina 9