100 ziekenhuizen? We lijken wel groeiverslaafd

Te veel ziekenhuizen doen te vaak overbodige dingen. Wim van der Meeren, baas van verzekeraar CZ, vindt krimp nodig. „Amsterdam kan best een ziekenhuis missen.”

Ingmar Vriesema

Welke vijftien ziekenhuizen precies weg moeten, dat weet Wim van der Meeren niet. De bestuursvoorzitter van CZ heeft geen lijst. Maar „hier en daar vijftien ziekenhuizen wegkrassen” is volgens de op twee na grootste zorgverzekeraar van Nederland „geen enkel probleem”, zei Van der Meeren gisteravond in het NCRV-programma Altijd Wat.

Het schrappen van ziekenhuizen is volgens hem noodzakelijk. De kosten voor ziekenhuiszorg – nu al ruim 20 miljard euro per jaar – stijgen rap. Snijden in het aantal ziekenhuizen drukt de kosten, zegt Van der Meeren.

Hoe komt u op het getal van vijftien te sluiten ziekenhuizen? Een educated guess?

„Zo kun je dat noemen, ja. Er zijn in Nederland ruim honderd ziekenhuizen. Ik heb ook wel eens mensen horen roepen dat we toe kunnen met veertig. Zo ver ga ik niet. Goede spreiding van ziekenhuizen blijft belangrijk. Maar groot is Nederland niet, dus zelfs als een aantal ziekenhuizen de deuren sluit – zeg vijftien – dan zal de reistijd voor een patiënt niet langer zijn dan een half uur.”

Minder ziekenhuizen betekent automatisch minder kosten?

„Ziekenhuizen voeren te vaak overbodige behandelingen uit. Ze grijpen te snel in. Een patiënt met een liesbreuk maakt in ziekenhuis A soms wel vijf keer meer kans om geopereerd te worden dan in ziekenhuis B. Hetzelfde gaat op voor aandoeningen aan de galblaas of knie. En operaties hebben niet altijd zin. Na een operatie aan de galblaas houdt liefst de helft van de patiënten dezelfde klachten. En, niet onbelangrijk: 1 procent van de galblaasoperaties gaat mis.”

Dus moeten vijftien ziekenhuizen verdwijnen?

„Ik ben op zoek naar manieren om de zorg beter te maken, én goedkoper. Dat kan. Niet alle ziekenhuizen moeten hetzelfde willen doen. Ze lijken op elkaar. Een borstkankerpatiënt kan voor een behandeling terecht op ongeveer honderd plekken. CZ zegt al langer: concentreer die behandelingen in ziekenhuizen die er het meest ervaren mee zijn.”

Hoe bepaal je welk ziekenhuis dichtmoet?

„Dat is reuze-ingewikkeld. Ziekenhuizen, huisartsen, zorgverzekeraars moeten samen bepalen: wat is er per regio nodig aan zorg? En vervolgens is de vraag welke ziekenhuizen die zorg moeten aanbieden. Aan bod komen dan vragen als: hoe oud is het gebouw? Hoeveel ziekenhuizen zijn er in die buurt? In grote steden is er mogelijk ruimte om ziekenhuizen te sluiten. Amsterdam kan zonder problemen een van zijn ziekenhuizen missen.”

De bestuursvoorzitter van het AMC, Marcel Levi, zegt: gaat uw gang, meneer Van der Meeren. CZ kan vandaag nog zijn contracten met ziekenhuizen verbreken.

„Levi heeft een punt. Nu al kopen wij minder zorg in als wij vinden dat een ziekenhuis te veel ingrepen pleegt bij een aandoening. De uitdaging is om te bepalen welke ziekenhuizen dan dicht moeten, volgens ons en in overleg met de andere zorgverzekeraars. Ik heb daar nu nog geen pasklaar antwoord voor.”

Op welke termijn zouden die pakweg vijftien ziekenhuizen moeten sluiten?

„Dat gaat jaren duren. Misschien tien of vijftien jaar. Mijn bedoeling bij het doen van zo’n uitspraak op televisie, is het zetten van een stip op de horizon. Dat zie ik als mijn verantwoordelijkheid. En ik vertel geen vreemde dingen. We lijken een beetje groeiverslaafd, met z’n allen. Ziekenhuizen streven naar groter, naar meer, en naar allemaal hetzelfde doen. Die 23 miljard euro aan ziekenhuiszorg per jaar, dat is verschrikkelijk veel geld. En er zal een tekort zijn aan medisch personeel. Dus is het verstandig nu na te denken over krimp.”