Saoedi-Arabië hervormt sneller

Saoedi-Arabië probeert zijn economie in een hoog tempo te hervormen, en deze keer is de oorzaak niet gelegen in lagere olieprijzen. De maatregelen die vorig jaar zijn genomen om de werkloosheid aan te pakken en de langverwachte hypotheekwet, die bedoeld is om het woningprobleem op te lossen, moeten helpen de stabiliteit in de monarchie te schragen. Tot nu toe gaat het om voorzichtige stapjes, maar ze geven wel de juiste richting aan.

Doelbewuste veranderingen verlopen doorgaans traag in het koninkrijk. Maar de verrassende goedkeuring deze week van de eerste hypotheekwet – wetgeving die in overeenstemming is met de sharia en waar een decennium lang over werd gedebatteerd – lijkt een trend te bevestigen. Een jaar geleden verscherpte Saoedi-Arabië zijn arbeidswetgeving in een poging iets te doen aan de massale werkloosheid. Dit komt neer op een beginnende hervorming.

In ontwikkelde economieën komt het totaalbedrag aan uitstaande hypotheken overeen met 60 tot 70 procent van het bruto binnenlands product, maar in het koninkrijk niet meer dan 2 procent. Dat kan ruim een derde van het bbp worden als de hypotheekwet zoals verwacht de leenkosten verlaagt en de debiteuren beter beschermt.

De Arabische Lente lijkt een einde te hebben gemaakt aan het oude verband tussen de olieprijzen en hervormingslust, die meestal afnam naarmate er meer geld binnenstroomde. De laatste periode dat er sprake was van hervormingsgezindheid viel samen met de toetreding van Saoedi-Arabië tot de Wereldhandelsorganisatie in 2005, na jaren van stijgende staatsschulden. Deze periode eindigde in 2008, toen Saoedi-Arabië buitenlanders beperkte toegang gaf tot zijn aandelenmarkt.

Saoedische waarnemers hadden de hoop op betekenisvolle hervormingen begin vorig jaar opgegeven, toen koning Abdullah 130 miljard dollar aan extra overheidsuitgaven aankondigde om de besmetting van de regionale revoltes in de kiem te smoren. De invoering van een werkloosheidsuitkering die hoger was dan het gemiddelde inkomen in de particuliere sector stond symbool voor de bereidheid van het regime om de problemen weg te masseren.

Nu heeft Saoedi-Arabië gekozen voor extra bestedingen én hervormingen. Het is nog te vroeg om de gevolgen daarvan precies in te schatten, en er zal méér moeten gebeuren. Maar een land waarvan de helft van de bevolking jonger is dan 23 kan het zich niet veroorloven alles met geld op te lossen. Buitenlandse beleggers eisen onbeperkte toegang tot de aandelenmarkt en krijgen wellicht dit jaar hun zin. Maar de beste aanpak bestaat uit hervormingen.

Una Galani

vertaling Menno Grootveld