Maar aan wiens kant staat de politie ?

De Egyptische president Morsi heeft aangekondigd vandaag het parlement bijeen te roepen. Een regelrechte aanval op de legerleiding, die het eerder ontbond.

Correspondent Noord-Afrika

KAIRO. De pas gekozen Egyptische president, Mohamed Morsi, heeft vriend en vijand verbaasd door een decreet uit te vaardigen dat het parlement in ere herstelt. Dat parlement was vorige maand door de legerleiding ontbonden, nadat het Constitutioneel Hof het vonnis uitsprak dat de verkiezingen niet geheel in overeenstemming waren met de grondwet.

Parlementsvoorzitter Saad Al-Katatny, net als Morsi een lid van de Moslimbroederschap, heeft aangekondigd dat hij het parlement vandaag bijeen gaat roepen. De Moslimbroederschap heeft opgeroepen tot een massabetoging om de beslissing van president Morsi te ondersteunen.

De ontbinding van het parlement, kort daarop gevolgd door een decreet waarin het leger ook een deel van de bevoegdheden van de president naar zich toetrok, werd door velen gezien als een ‘juridische coup’ door de legerleiding. Die wilde enerzijds de eigen machtspositie veilig stellen en anderzijds de dominante rol van de Moslimbroederschap afzwakken.

Morsi’s decreet lijkt op een regelrechte aanval tegen de legerleiding. Maar het gaat wel vergezeld van een zoenoffer: er komen nieuwe parlementsverkiezingen binnen zestig dagen na het herschrijven van de grondwet. Vermoed wordt dat de fundamentalisten veel minder stemmen zullen halen in die verkiezingen.

Die nieuwe grondwet kan echter nog lang op zich laten wachten. De commissie die zich over de grondwet buigt, is hopeloos verdeeld. Uitgerekend gisteren kwam zij voor het eerst sinds lange tijd opnieuw bijeen, wat ervoor zorgde dat het parlement toch al een beetje open was. Ook hebben de generaals zich een vetorecht toegeëigend over alle artikelen van de nieuwe grondwet, en kunnen zij naar believen de grondwetgevende vergadering opschorten.

In Egypte zorgde het nieuws over Morsi’s decreet gisteren voor grote verwarring. Dat de legerleiding onmiddellijk in spoedberaad bijeenkwam, suggereert dat zij niet op voorhand was geconsulteerd. Het Constitutioneel Hof liet gisteren weten dat haar beslissing bindend is en niet zomaar kan worden teruggedraaid met een presidentieel decreet.

Morsi heeft echter een juridische handigheid achter de hand. Hij verzet zich niet tegen de beslissing van het Hof, wel tegen de uitvoering ervan door de legerleiding. Morsi beroept zich op de voorlopige grondwet van 30 maart, die via referendum tot stand kwam. Daarin staat ondermeer dat de verkozen president onmiddellijk alle uitvoerende bevoegdheden krijgt die tot dan door de legerleiding werden waargenomen.

Morsi gaat ervan uit dat dit wil zeggen dat hij ook eerdere beslissingen van de legerleiding ongedaan kan maken. Het leger is ongetwijfeld een andere mening toegedaan. Morsi’s interpretatie houdt immers in dat ook alle andere voordelen die de generaals zich het voorbije jaar hebben toegeëigend nu op de helling staan.

Er volgt nu in eerste instantie een bijzonder ingewikkelde juridische veldslag. Of deze krachtmeting tussen de president en het leger ook tot nieuw straatgeweld zal leiden valt nog af te wachten. Het is niet uitgesloten dat Morsi’s decreet onderdeel uitmaakt van de onderhandelingen die momenteel met het leger gaande zijn over de transitie. In dat geval zou het decreet niet meer dan spierballenvertoon zijn, bedoeld om de eigen machtspositie in de verf te zetten.

Indien het parlement inderdaad vandaag bijeenkomt, staat de politie die het gebouw bewaakt in ieder geval voor een moeilijke keuze. Moet zij nu de nieuwe president gehoorzamen, of juist de legerleiding?