Lied over onbesneden leider hitst Keniaanse stammenstrijd op

Het swingt, maar het is gevaarlijk. Een lied van de bekende Keniaanse muzikant Kamande wa Kioi roept op de messen te slijpen voor onbesneden mannen. In het bijzonder de huidige premier en presidentskandidaat Raila Odinga.

„God heeft U vervloekt. De Filistijnen mochten Israël niet leiden, want ze waren onbesneden”, zingt Kioi, die tot de Kikuyu-stam behoort, op een dansbare gitaarmelodie. „Toen Abraham Gods bevelen niet opvolgde, was zijn straf besnijdenis. Jij, generaal van Migingo, het mes wordt geslepen.” Migingo is een klein eiland in het Victoriameer, het gebied van Odinga en zijn Luo-stam.

Kenia bevindt zich in de aanloop naar verkiezingen en de mobilisatie op etnische basis is al in volle gang. Politici voeren campagne in hun thuisregio’s om te worden aangewezen als uitverkorenen van hun stam. Sinds de onafhankelijkheid van Kenia – 49 jaar geleden – draait de machtspolitiek om stammen.

De twee invloedrijkste groepen zijn de Luo’s (onbesneden) en de Kikuyu’s (besneden). Kenia’s vader des vaderlands Jomo Kenyatta was een Kikuyu, evenals de huidige president Mwai Kibaki.

De Kikuyu’s monopoliseerden de macht, politiek en economisch, bij de onafhankelijkheid. Dat roept afgunst op bij andere stammen. Dit bereikte bij de verkiezingen vijf jaar geleden een kritiek punt toen de Luo’s met alle andere stammen één front vormden tegen de Kikuyu’s.

Met behulp van fraude won Kibaki de verkiezingen. De tribale tijdbom ontplofte en er volgden twee maanden van hevig geweld. Onder dwang werden Luo’s door Kikuyu’s besneden. Er stierven 1.500 mensen.

De radiojournalist Joshua arap Sang is aangeklaagd door het Internationaal Strafhof in Den Haag wegens het aanwakkeren van dat tribale geweld. Sinds het Rwandese radiostation Mille Collines in 1994 Hutu’s ophitste om genocide te plegen op de Tutsi’s, is Afrika gespitst op haatdragende taal. De suggestie van zanger Kioi dat je geen echte man bent met een voorhuid, geldt in het huidige politieke klimaat in Kenia als ontmenselijking van de rivaal. Net zoals Mille Collines in 1994 Tutsi’s kakkerlakken noemde.

Het lied tekent de oplopende spanningen in aanloop naar de verkiezingen in Kenia, die voor maart volgend jaar moeten worden gehouden. Vrijwel alle presidentskandidaten hebben een verbond tegen Raila Odinga gesloten. Maar Odinga gaat in de opiniepeilingen aan kop. Op nummer twee in de peilingen staat Uhuru Kenyatta, de zoon van Kenia’s eerste president Jomo Kenyatta.

„Uhuru is van ons”, heet het omstreden lied van Kioi, dat bol staat van de Kikuyu-mythologie. Uhuru betekent in de nationale taal Kiswahili ‘vrijheid’. De titel van het lied kan dus ook worden gelezen als „de vrijheid is van ons”of „Kenia is van ons de Kikuyu”. Uhuru Kenyatta zei onlangs niet achter het omstreden lied te staan.

De makers van het controversiële lied moesten zich vorige week verantwoorden voor de Nationale Commissie voor Cohesie en Integratie (NCIC), die na het verkiezingsgeweld is opgericht om etnische spanningen tegen te gaan. De commissie heeft de muzikanten naar de rechter doorgestuurd. Kioi kan maximaal drie jaar cel krijgen of 12.000 dollar boete. Hij zegt dat „we het recht hebben om in onze eigen taal onze eigen leiders aan te prijzen”. Intussen verkoopt Kioi’s cd’s met het gewraakte nummer als warme broodjes, veel beter dan voor de controverse uitbrak.

Correspondent Oost-Afrika