Kun je in de schaduw bruin worden?

Tijdens de zomermaanden gaat de Achterpagina op zoek naar zinnige en onzinnige vakantiefabels. Vandaag: ook in de schaduw krijg je een kleurtje.

Of je in de schaduw bruin wordt staat of valt met de interpretatie van ‘schaduw’, volgens Marc Allaart van het KNMI.

De straling van de zon die de aarde bereikt bestaat uit zichtbaar licht, infraroodlicht (warmtestraling) en onzichtbare ultraviolette (uv)-straling. Onder invloed van uv-straling produceert de huid het beschermende pigment melanine en wordt bruin, te veel uv-straling in een korte tijd zorgt ervoor dat je verbrandt.

„Ongeveer de helft van de ultraviolette straling die de zon richting aarde stuurt bereikt op een onbewolkte zomerdag rechtstreeks de grond. De andere helft van de uv-stralen wordt verstrooid in de lucht door botsingen met moleculen voor ze de aarde bereiken”, vertelt Allaart .

Door deze verstrooiing zit er ook uv-straling in de onbewolkte, blauwe lucht op momenten dat je geen direct zonlicht ziet of voelt. „Vaak schermen mensen die ‘in de schaduw’ gaan zitten, zich – met een parasol of luifel – enkel af van direct zonlicht”, vervolgt Allaart. „De verstrooide uv-stralen uit de blauwe lucht bereiken op zo’n moment nog steeds de huid.” Je kunt dan inderdaad een kleurtje opbouwen. Of het ook voldoende is om te verbranden, is afhankelijk van je huidtype, sommige mensen verbranden sneller dan anderen. Allaart: „Je kunt zelf inschatten hoeveel uv er op je valt door te kijken hoeveel blauwe lucht je nog ziet.” Zodra je vanonder je parasol geen blauwe lucht meer ziet, ben je uv-veilig. Het idee dat zonnestralen op bepaalde oppervlakten zoals water of een zandstrand zouden weerkaatsen en daardoor zelfs onder een grote parasol belanden, is volgens Allaart een fabel. „Weerkaatsing van ultraviolet licht speelt alleen een rol bij wolken en vers gevallen sneeuw. Deze weerkaatsen uv heel goed. Alle andere oppervlakken weerkaatsen uv erg slecht, ongeveer 5 procent. Van weerkaatst zonlicht zul je dus niet snel verbranden.” Dit ontkracht meteen de mythe dat je drijvend op een luchtmatras in zee sneller verbrandt omdat er via weerkaatsing op het water een dubbele dosis uv op je valt. Onzin, volgens Allaart, net als het idee dat je achter glas zou kunnen verbranden. „Glas laat bijna geen uv door.”

Sabeth Snijders